Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Ευριπίδης, Μελανίππη η Σοφή

Ευριπίδης, Μελανίππη η Σοφή
Ο Ευριπίδης πρέπει να είναι ο πρώτος τραγωδός που αξιοποίησε το μύθο της Μελανίππης και μάλιστα σε δύο έργα του, τη Μελανίππη τη Σοφή και τη Μελανίππη  Δεσμώτιδα (το κάθε έργο ανέπτυσσε διαφορετικά το μύθο).  Και τα δύο έργα έκαναν βαθιά εντύπωση στο αθηναϊκό κοινό, όπως μαρτυρούν λ.χ. οι απηχήσεις τους στον Αριστοφάνη, στο πλατωνικό Συμπόσιο (177 D) ή στον Αριστοτέλη (στην Ποιητική του 1454a). Γενικά και στα δύο έργα φαίνεται ότι υπήρχαν αποκλίσεις από τη θρησκευτική και φιλοσοφική τάξη πραγμάτων που ήταν καθιερωμένη στην Αθήνα. Και τα δύο έργα επίσης διακρίνονταν για το ρητορικό στοιχείο τους, γι’ αυτό ήταν δημοφιλή στην ελληνιστική και ρωμαϊκή εποχή (βλ. λ.χ. την τραγωδία Melanippa του Έννιου).
Η Μελανίππη η Σοφή ανήκει σε μια κατηγορία ευριπίδειων έργων, στα οποία μια κοπέλα αποπλανείται από κάποιον θεό, εκθέτει από φόβο το παιδί ή τα παιδιά της και στη συνέχεια επανασυνδέεται ανέλπιστα μετά από καιρό μαζί τους ή αναγκάζεται να αποκαλύψει την ύπαρξή τους σε μια κρίσιμη στιγμή.  Ο ρομαντικός χαρακτήρας της πλοκής και το αίσιο τέλος του τοποθετούν το έργο μετά το 420 π.Χ., στην ύστερη δημιουργική περίοδο του τραγωδού. 
Υπόθεση: η μάντισσα Ιππώ, θυγατέρα του Κένταυρου Χείρωνα, γέννησε στον Αίολο, γιο του Έλληνα, τη Μελανίππη. Στη διάρκεια της εξορίας τού Αιόλου για έναν χρόνο εξαιτίας ενός ακούσιου φόνου, η εξαιρετικής ομορφιάς Μελανίππη
ενώθηκε ερωτικά με τον Ποσειδώνα και του γέννησε δίδυμα, τον Αίολο και τον Βοιωτό. Ο Ποσειδώνας συμβούλευσε τη Μελανίππη να αποκρύψει το γεγονός από τον Αίολο, κρύβοντας τα μωρά σε έναν στάβλο. Η καθαυτό πλοκή ξεκινά με έναν πρόλογο της ίδια της Μελανίππης. Στην πάροδο εμφανιζόταν ο χορός του έργου, ο οποίος αποτελούνταν πιθανώς από εκλεκτούς άνδρες του βασιλείου που έχουν συγκεντρωθεί μπροστά στο παλάτι, για να υποδεχτούν τον βασιλιά, που επιστρέφει από την ετήσια εξορία του, και να τον επαινέσουν για την καταγωγή και την εκτέλεση του καθήκοντός του. Η Μελανίππη, παρούσα κι αυτή στην υποδοχή, χαιρετά τον πατέρα της και μπαίνει στο παλάτι γεμάτη αγωνία για το μυστικό της. Αμέσως μετά ο Αίολος μαθαίνει από δύο βοσκούς ότι δύο παιδιά βρέθηκαν στον στάβλο να τα θηλάζουν οι αγελάδες. Βρισκόμενος σε αμηχανία ο Αίολος ζητά τη συμβουλή του πατέρα του Έλληνα και στέλνει τους βοσκούς να τον φωνάξουν. Ο Έλληνας, όταν εμφανίζεται, θεωρεί τα παιδιά κακό οιωνό, ως βουγενῆ τέρατα (τερατογένεση βοδιού με μορφή ανθρώπου), μια θεϊκή τιμωρία για το φόνο που διέπραξε ο Αίολος, και προτείνει να τα κάψουν. Ο Αίολος στην αρχή διαφωνεί, θεωρώντας ξεμωραμένο τον πατέρα του, αλλά η επιμονή του Έλληνα τελικά τον πείθει. Διατάζει τη Μελανίππη να ετοιμάσει τα παιδιά για τη θυσία. Η Μελανίππη φέρνει στολισμένα για θυσία τα μωρά, αλλά εκφωνεί μια ρήση απορρίπτοντας τις δεισιδαιμονικές αντιλήψεις του πατέρα της και του παππού της και αντιθέτοντας σ’ αυτές μια ορθολογιστική άποψη για τη δημιουργία του κόσμου, την οποία έχει διδαχτεί από τη μητέρα της, τη μάντισσα Ιππώ, και τον παππού της, τον σοφό Κένταυρο Χείρωνα. Αυτός ο λόγος έδωσε στη Μελανίππη το επίθετο Σοφή, αλλά σκανδάλισε το κοινό της εποχής. Για τη Μελανίππη η τερατογένεση δεν αποτελεί μέρος της λειτουργίας της φύσης, ο Δίας δεν κάθεται να μετρά μια-μια τις αμαρτίες των ανθρώπων για να τους τιμωρήσει: αυτό είναι ανόητη προκατάληψη. Προσπαθεί να ευαισθητοποιήσει τον πατέρα της λέγοντάς του ότι θα γίνει δολοφόνος των παιδιών μιας άγνωστης γυναίκας που πιθανώς εξέθεσε τα παιδιά της από το φόβο του πατέρα της, αλλά δεν τον πείθει. Ακολουθούσε μια θρηνητική μονωδία της Μελανίππης για τη μοίρα των παιδιών της. Έλλην, Αίολος και Μελανίππη ετοιμάζονται για τη θυσία των βρεφών. Για να τα σώσει η Μελανίππη αποκαλύπτει ότι είναι δικά της παιδιά. Ο Αίολος δεν την πιστεύει, αλλά αυτή ορκίζεται ότι είναι δικά της και του Ποσειδώνα. Επικαλείται τη μαρτυρία τής τροφού που την βοήθησε, η οποία και επιβεβαιώνει τα λεγόμενα.  Οργισμένος ο Αίολος είναι έτοιμος να θανατώσει τα βρέφη και να τιμωρήσει την κόρη του (με φυλάκιση ή τύφλωση). Ωστόσο η από μηχανής παρέμβαση της Ιππώς τον σταματά. Η Ιππώ του θυμίζει ότι και ο ίδιος κάποτε την αποπλάνησε, όπως ο Ποσειδών την κόρη τους. Προφητεύει τη μελλοντική δόξα των βρεφών ως επωνύμων ηρώων των Βοιωτών και της Αιολέων.
Το απόσπασμα 1 προέρχεται από τον πρόλογο του έργου. Η δράση εξελίσσεται μπροστά στο παλάτι του Αίολου στη Βοιωτία. Μιλά η Μελανίππη. Αποκαλύπτει στο κοινό το όνομά της, την καταγωγή της και την ιστορία της μητέρας της, της μάντισσας Ιππώς, η οποία τιμωρήθηκε από το Δία, επειδή, όπως ο Ασκληπιός ή ο Προμηθέας, βοηθούσε τους ανθρώπους στην αρρώστια πέρα από τα όρια που ήταν ανεκτά από τους θεούς. Ο Δίας μεταμόρφωσε την Ιππώ σε άλογο (πβ. το όνομα Μελανίππη = Μαύρο Άλογο). Ο πατέρας της Μελανίππης, ο Αίολος, είναι γιος του Έλληνα και πρόγονος των Αιολέων. Δίνεται και η υπόλοιπη γενεαλογία του Έλληνα.
Στο απόσπασμα 2 η Μελανίππη απευθύνεται στον Αίολο και τον Έλληνα. Καταδικάζει τις δεισιδαιμονικές τους απόψεις για τα βρέφη που βρέθηκαν στον στάβλο και την απόφασή τους να τα κάψουν ως τέρατα. Για να αποδείξει τον ισχυρισμό της εκθέτει μια φυσική θεωρία για τη γένεση του κόσμου και των πραγμάτων που έμαθε από τη μητέρα της. Το νόημα του επιχειρήματος είναι: τα όντα είναι σαφώς διαχωρισμένα μεταξύ τους και δεν μπορούν να υπάρξουν μίξεις που δημιουργούν τερατογενέσεις. Άρα τα παιδιά είναι κανονικά ανθρώπινα βρέφη και όχι ανθρωπόμορφα τέρατα που γέννησε μια αγελάδα.
Στο απόσπασμα 3 η Μελανίππη αμφισβητεί την άλλη άποψη του Έλληνα και του Αίολου ότι τα παιδιά-τέρατα, όπως τα θεωρούν, αποτελούν μια τιμωρία από τους θεούς για το αμάρτημα του Αιόλου, τον ακούσιο φόνο που διέπραξε. Ο Δίας για τη Μελανίππη δεν έχει κάποιο βιβλίο όπου καταγράφει τις ανθρώπινες αμαρτίες και τιμωρεί. Η δικαιοσύνη κατοικεί όχι στον ουρανό, αλλά στη γη, είναι ανθρώπινη, ατομική και κοινωνική αρετή, και οι άνθρωποι οφείλουν να την προσέχουν και να την υπηρετούν.

Απόσπασμα 1
Ο Δίας -αληθινός ο λόγος είναι-
γέννησε τον Έλληνα κι εκείνος τον Αίολο έφερε στον κόσμο.
Η γη που ορίζουνε και φράζουν
ο Πηνειός και τα νερά του Ασωπού με τις υγρές καμπύλες τους
σ’ αυτόν ανήκει και υπακούει στο σκήπτρο του.
Τη λένε Αιολίδα και πήρε το όνομά της από τον πατέρα μου.
Αυτή ’ναι η μια γενιά που βλάστησε απ’ τον Έλληνα.
Άλλα βλαστάρια ανέστησε ο Έλληνας σε άλλες πόλεις...[i]
και στην Αθήνα, πόλη ένδοξη, τον Ξούθο.
Του Ερεχθέα την κόρη αυτός είχε για σύζυγο.[ii]
Κι αυτή του γέννησε στην κορυφή της γης του Κέκροπα έναν γιο, τον Ίωνα.[iii]
Όμως ας επιστρέψω τώρα για να πω
εκείνο που ξεκίνησα να λέω, το όνομά μου.[iv]
Με λένε Μελανίππη. Στον Αίολο με γέννησε του Χείρωνα η κόρη.
Κι εκείνη με τρίχωμα ξανθό, αλογίσιο, την έντυσε ο Δίας,
τι ύμνους έψαλλε για χάρη των θνητών προφητικούς
αποκαλύπτοντας πόνων γιατρειές και λύτρωση.
Με θύελλα σφοδρή την έδιωξε του αιθέρα
απ’ το Κωρύκιο όρος κι άφησε εκείνη πίσω της τον τόπο των Μουσών.[v]
Την χρησμοδότρα κόρη αυτή Ιππώ την λέει ο κόσμος,
γιατί μεταμορφώθηκε (σε άλογο) το σώμα της.
Αυτή είναι η ιστορία της μητέρας μου.

Απόσπασμα 2
 Η διδαχή αυτή είναι της μητέρας μου, όχι δική μου,
πως κάποτε ο ουρανός κι η γη είχανε μια μορφή.
Ύστερα χώρισαν μεταξύ τους
και τα πάντα γέννησαν κι έφεραν στο φως,
δέντρα, πουλιά, ψάρια που θρέφει η αρμύρα,
το γένος των θνητών.

Απόσπασμα 3
 Θαρρείτε πως των ανθρώπων τα αδικήματα πηδάν
ως τους θεούς φτεροκοπώντας κι ύστερα κάποια θεότητα
τα γράφει στα βιβλία του Δία, [vi]  εκείνος τα ελέγχει
και τους θνητούς δικάζει; Όλος ο ουρανός
δεν θα ’φτανε να γράψει ο Δίας τις αμαρτίες των ανθρώπων
κι ο ίδιος από μόνος του δεν θα προλάβαινε να τις παρατηρεί
και να απονέμει στον καθένα τιμωρία. Μα η Δικαιοσύνη
κάπου εδώ πέρα είναι κοντά, εάν θέλετε να τη δείτε.

[Σταύρος Γκιργκένης]


[i] Εδώ λείπουν στίχοι, όπου θα γινόταν λόγος για τον Δώρο, τον δεύτερο γιο του Έλληνα, και τους Δωριείς. Ο Ξούθος ήταν ο τρίτος γιος.

[ii] Ονομαζόταν Κρέουσα.

[iii] Κορυφή της γης του Κέκροπα είναι η Ακρόπολη, όπου βρισκόταν το παλάτι στα μυκηναϊκά χρόνια. Ο Ερεχθέας και ο Κέκροπας ήταν μυθικοί βασιλείς των Αθηνών. Το γεγονός ότι ο Ίων, γενάρχης των Ιώνων, είναι γιος του Αθηναίου Ξούθου, υπονοεί τη γνωστή ιστορία ότι οι Ίωνες ήταν απόγονοι και άποικοι των Αθηναίων. Σ’ αυτή τη συγγένεια στηριζόταν η Αθηναϊκή Συμμαχία κατά τον 5ο αιώνα π.Χ., αλλά και η απαίτηση της Αθήνας για προτεραιότητα απέναντι στους Ίωνες συμμάχους της.

[iv] Η Μελανίππη δεν έχει πει ακόμη στο κοινό το όνομά της, αλλά το υπονόησε, όταν αναφέρθηκε παραπάνω στον Αίολο ως πατέρα της.

[v] Εννοείται ο Παρνασσός, τόπος όπου συχνάζουν οι Μούσες. Η Ιππώ σύχναζε εκεί πιθανώς για να αντλήσει μαντική έμπνευση. Αυτός που έδιωξε από τον Παρνασσό τη μητέρα της Μελανίππης με μια θύελλα είναι ο Δίας, ο ίδιος που την μεταμόρφωσε σε άλογο νωρίτερα. Ίσως υπονοείται κάποιο είδος αποθέωσης, μια «ανάληψη» στον ουρανό (αιθέρας), αφού στο τέλος του έργου η Ιππώ εμφανιζόταν ως από μηχανής θεός. Σε άλλες εκδοχές του μύθου η Ιππώ γίνεται αστερισμός.

[vi] Συνήθως η Δίκη ή οι Λιταί παρουσιάζονται ως αυτές που καταγράφουν τις αμαρτίες των ανθρώπων, για να τις δει στη συνέχεια ο Δίας και να αποφασίσει για την πρέπουσα τιμωρία. Αλλού ο ίδιος ο Δίας καταγράφει τις αμαρτίες. Η φράση δέλτων πτυχαῖς στο πρωτότυπο  υποβάλλει την ιδέα της ξύλινης πτυσσόμενης πινακίδας γραφής που διπλώνει. Προτίμησα την απλή μετάφραση «βιβλίο». 

[Μια πολύ ενδιαφέρουσα διατριβή για τις δύο Μελανίππες βλ. στο http://thesis.ekt.gr/thesisBookReader/id/21507#page/1/mode/1up]

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

H ερωτική κατάρα από την Πέλλα: το πρώτο κείμενο της μακεδονικής διαλέκτου που ήρθε στο φως

To 1986 βρέθηκε στην Πέλλα ένα από τα σημαντικότερα από γλωσσική άποψη κείμενα της μακεδονικής γης.[1]Πρόκειται για ένα ταπεινό κείμενο, μια ερωτική κατάρα (κατάδεσμος), αλλά αποτελεί μια από τις σπουδαιότερες άμεσες μαρτυρίες για την ελληνική διάλεκτο που μιλούσε ο μακεδονικός λαός στην πρωτεύουσα του βασιλείου του. Χρονολογείται γύρω στα 375-350 π.Χ. και δείχνει πέραν πάσης αμφιβολίας ότι η γλώσσα των Μακεδόνων αποτελούσε μια ξεχωριστή παραλλαγή των λεγόμενων βορειοδυτικών ελληνικών διαλέκτων, που με τη σειρά τους συγγενεύουν στενά με την δωρική. Όπως σημειώνει ο Crespo 2012, 55: «Ο ερωτικός κατάδεσμος παρέχει έναν νέο τύπο βορειοδυτικής δωρικής και δεν έχει παράλληλο στις λογοτεχνικές διαλέκτους. Οι μέχρι τώρα γνωστοί κατάδεσμοι είναι όλοι γραμμένοι στην τοπική διάλεκτο της περιοχής όπου βρέθηκαν και δεν υπάρχει λόγος να υποτεθεί ότι η πινακίδα αυτή αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα. Εφόσον ο κατάδεσμος από την Πέλλα παρουσιάζει έναν συνδυασμό διαλεκτικών χαρακτηριστικών που διαφέρει α…

Η "Ελένη" του Σεφέρη: η κατάρρευση των ορίων και των αντιθέσεων

Η σύντομη ανάλυση που ακολουθεί είναι αποτέλεσμα προσωπικής ανάγνωσης (ή μήπως παρανάγνωσης;) ενός ποιήματος του Σεφέρη που θαυμάζω απεριόριστα. Στην πραγματικότητα το θεωρώ το ωραιότερο μεμονωμένο ποίημα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, επομένως η ερμηνεία μου είναι aprioriβαθιά υποκειμενική. Δεν θα επιμείνω ιδιαίτερα στη σύνδεση του κειμένου με στοιχεία από την ζωή του ποιητή ή στη σύνδεση με στοιχεία από τα ιστορικά γεγονότα του 20ού αιώνα, όπως ο κυπριακός αγώνας. Αυτά υπάρχουν και έχουν κατά κόρον επισημανθεί. Θα δώσω έμφαση σε θέματα που με ενδιαφέρουν από μια προσωπική οπτική γωνία, κυρίως στην κατάρρευση διαφόρων αντιθέσεων και ορίων μέσα στο πλαίσιο του ποιήματος.   Ο Σεφέρης στην Ελένη του, ένα από τα δημοφιλέστερα ποιήματα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, αναμετράται με τον μύθο της Ωραίας Ελένης και του Τρωικού Πολέμου γενικότερα, δίνοντάς μας μια αριστουργηματική σύνθεση. Η συνομιλία με το μύθο δεν είναι επιφανειακή, δεν γίνεται για χάρη του μύθου. Το ποίημα δεν είνα…

LUCERNAE FICTILES, VOL. 2, 1743

Ο ἀσφοδελὸς λειμών του Ομήρου: μια διαφορετική γλωσσική ανάλυση

O ἀσφοδελὸς λειμών του Ομήρου, όπου κατοικούν τα πνεύματα των νεκρών (Οδύσσεια ω 14), γίνεται συνήθως αντιληπτός ως ένας ευχάριστος, ακόμη και επιθυμητός τόπος. Αυτή ήταν η εντύπωση μεταξύ πολλών από τους αρχαίους Έλληνες ποιητές και ομηρικούς σχολιαστές, οι οποίοι θεώρησαν ότι το επίθετο ἀσφοδελός σημαίνει «ανθισμένος», «ευωδιαστός», «γόνιμος» και «καταπράσινος» και φαντάστηκαν τον λειμώνα ως ένα είδος «παραδείσου». 
Ωστόσο δεν είναι αυτή η εικόνα που προκύπτει από τις ραψωδίες λ και ω της Οδύσσειας, όπου έχουμε την πρώτη εκτεταμένη περιγραφή του Άδη και τις πρωιμότερες αναφορές σε ένα «ασφοδελό λιβάδι». Τα τρία χωρία, στα οποία ο Άδης χαρακτηρίζεται μ’ αυτό τον τρόπο (λ 539, 573, ω 13), απεικονίζουν ένα σκοτεινό, ζοφερό και άχαρος μέρος. 
Αυτά δεν είναι τα Ηλύσια Πεδία, όπου η ζωή είναι εύκολη και φυσάει πάντα ένας δροσιστικός δυτικός άνεμος (δ 561 - 569). Ούτε είναι τα Νησιά των Μακάρων, όπου το έδαφος φέρει τους γλυκούς καρπούς του για τους διακεκριμένους και ανέμελους ήρωες (Ησίοδο…

Λορέντζος Μαβίλης: όλα τα σονέτα (μέρος 2ο)

Μέρος 1ο

Μέρος 3ο

Όλα σε μορφή pdf


ΕΛΙΑ Στην κουφάλα σου εφώλιασε μελίσσι, γέρικη ελιά, που γέρνεις με τη λίγη πρασινάδα που ακόμα σε τυλίγει σα να ‘θελε να σε νεκροστολίσει.
Και το κάθε πουλάκι, στο μεθύσι της αγάπης πιπίζοντας, ανοίγει στο κλαρί σου ερωτιάρικο κυνήγι, στο κλαρί σου που δε θα ξανανθίσει.
Ω πόσο στη θανή θα σε γλυκάνουν, με τη μαγευτικιά βοή που κάνουν, ολοζώντανης νιότης ομορφάδες
που σα θύμησες μέσα σου πληθαίνουν. Ω να μπορούσαν έτσι να πεθαίνουν και άλλες ψυχές, της ψυχής σου αδερφάδες.

ΟΜΟΡΦΙΑ Σε  σταυροδρόμια αγέλαστα, όπου σκλάβοι της δουλειάς, τυραγνιούνται στο λιοβόρι, σαν κολασμένοι, εμπόροι και μαστόροι, κι όλους, από το χτίστη ως το μανάβη,
διάφορου δίψα μόνο τους ανάβει− περνάς εσύ τόμου σκολάσεις, κόρη, σαν περιστέρι, και το αγνό σου θώρι τέλεια κάθε άλλη επιθυμία τους παύει.
Μακριά απ’ τ’ ανθισμένα περιβόλια και αφώτιστοι απ’ της τέχνης την αχτίδα, όμως για σε ξεχνούν καθ’ έγνοια δόλια
και ειρηνεμένοι σαν από άγια ελπίδα σε καμαρώνουν μουρμουρίζοντάς σου: «Η Παναγιά, πιτσούνι μου, κο…

O θεσμός της προξενίας στην Αρχαία Ελλάδα

Ο θεσμός της προξενίας, με τον οποίο μια πόλη συνάπτει ένα είδος σχέσης με κάποιο άτομο σε άλλη πόλη στη βάση του αντίστοιχου προτύπου της ξενίας στην ιδιωτική σφαίρα ζωής, φαίνεται ότι θεσμοποιήθηκε στις ελληνικές πόλεις ήδη από τον 7ο αιώνα π.Χ.ως κρατική πολιτική εκδοχή της παραδοσιακής ξενίας, αφού στην αρχαιότητα δεν υπήρχαν τακτικές διπλωματικές υπηρεσίες, ούτε μόνιμες πρεσβείες στο εξωτερικό. Είναι χαρακτηριστικό ότι την ίδια μετάβαση από την ιδιωτική στη δημόσια σφαίρα που παρατηρούμε στη σχέση μεταξύ ξενίας και προξενίας μπορούμε να την παρατηρήσουμε και στην περίπτωση των adhoc πρέσβεων, κηρύκων και αγγελιαφόρων, οι οποίοι δεν αποτελούν πια ιδιωτικά πρόσωπα, αλλά ορίζονται από τη συνέλευση (Βουλή ή Εκκλησία), συνήθως με εκλογή, και εκπροσωπούν την πόλη. Γενικά ο πρόξενος προσέφερε σε επίσημο επίπεδο τις υπηρεσίες που ένας ιδιώτης θα περίμενε από έναν ξένο.Ο πρόξενος αναλάμβανε να μιλήσει για λογαριασμό των ξένων στη συνέλευση του λαού ή στη Βουλή και ήταν επίσης υποχρεωμένος…

Η καταγωγή των Ετρούσκων

Οι Ετρούσκοι υπήρξαν λαός της Ιταλίας, φορείς ενός εξαιρετικού πολιτισμού, ο οποίος επηρέασε σε μεγάλο βαθμό την Ρώμη στην αρχαϊκή της φάση. Στην αρχή ήταν πολιτικοί επικυρίαρχοι της Ρώμης, αργότερα υπέκυψαν στη ρωμαϊκή δύναμη και αφομοιώθηκαν πολιτιστικά, γλωσσικά και εθνολογικά από αυτήν. Μεγάλες ετρουσκικές αριστοκρατικές οικογένειες ενσωματώθηκαν στη ρωμαϊκή άρχουσα τάξη, ανάμεσά τους λ.χ. και η οικογένεια του Κικέρωνα, του σπουδαίου ρήτορα και πολιτικού της Respublica.          Με τη σειρά τους οι Ετρούσκοι δέχτηκαν σε πρώιμη εποχή έντονη την επίδραση του ελληνικού πολιτισμού, μέσω των ελληνικών αποικιών της Κάτω Ιταλίας και της Σικελίας: υιοθέτησαν το ελληνικό αλφάβητο, το ελληνικό πάνθεον και την ελληνική τέχνη, προσαρμόζοντάς τα στις ανάγκες τους. Πολλές φορές μάλιστα στοιχεία του ελληνικού πολιτισμού μεταδόθηκαν στους Ρωμαίους όχι άμεσα, αλλά μέσω των Ετρούσκων.                    Ένα χρόνιο πρόβλημα που απασχόλησε και απασχολεί τους ιστορικούς ήταν η καταγωγή του λαού αυτ…

Giovanni Battista Passeri, Picturae Etruscorum in vasculis, vol. 2, Roma 1770

A. L. Millin, Pierres gravées inédites, 1817

Η σημασία και η ετυμολογία των ονομάτων Πάτροκλος, Σωκράτης και ορισμένων άλλων

[Επειδή κυκλοφορεί πολύ μια ανάρτηση με ερμηνείες και ετυμολογίες αρχαίων ονομάτων που έχει κατά τη γνώμη μου ανακρίβειες, είπα να δώσω τη δική μου εκδοχή για μερικά από αυτά, στηριγμένος κυρίως στον Chantraine, αλλά και άλλες έγκυρες πηγές]
Διομήδης: το πρώτο συνθετικό από το Ζεύς / Διός και το δεύτερο από το μήδεα = η σκέψη (< μήδομαι =σκέφτομαι, σχεδιάζω). Συνεπώς Διομήδης = η σκέψη, το σχέδιο του Δία.
Λαέρτης: λαός και ἐρέθω =ερεθίζω, διεγείρω, ξεσηκώνω. Πβ. με αντιστροφή στη σειρά των συνθετικών το μυκηναϊκό Ἐρτίλαος.
Λέανδρος: «ο άνδρας του στρατού», δηλαδή ο στρατιώτης. Εδώ λαός = στρατός.
Ορέστης: από το ὄρος και την κατάληξη -της. Δεν είναι σύνθετη λέξη, αλλά παράγωγη. Η λέξη είχε δύο θέματα: ὄροσ- και ὄρεσ-. Το πρώτο θέμα χωρίς κατάληξη έδωσε την ονομαστική ὄρος, το δεύτερο θέμα υπέστη φωνητικές αλλοιώσεις στις πλάγιες πτώσεις: π.χ. γενική ενικού ὄρεσ-ος> ὄρεhος> ὄρεος> (τοῦ) ὄρους Ο Όμηρος διατηρεί λείψανο τοπικής/οργανικής ὄρεσ-φι (=στα βουνά). Πραγματικό σύνθετο εί…