Eduard Gerhard, Auserlesene Griechische Vasenbilder, band 4/4







Eduard Gerhard, Auserlesene Griechische Vasenbilder, band 3/4




















Eduard Gerhard, Auserlesene Griechische Vasenbilder, band 2/4







Eduard Gerhard, Auserlesene Griechische Vasenbilder, band 1/4






Eduard Gerhard, Apulische Vasenbilder, 1845





Κράτης ο Κυνικός: η Μεγαρική Σχολή στον Κάτω Κόσμο


Ο Κράτης από τη Θήβα (περίπου 360-280 π.Χ.) υπήρξε ο πιο σημαντικός κληρονόμος του παραδείγματος του Κυνικού τρόπου ζωής και της φιλοσοφίας του Διογένη από τη Σινώπη. Καταγόταν από πλούσια οικογένεια των Θηβών, αλλά εγκατέλειψε τα πάντα, προκειμένου να ασχοληθεί με τη φιλοσοφία. Σύμφωνα με μια παράδοση στράφηκε προς τη φιλοσοφία, όταν είδε παράσταση τραγωδίας για τον ήρωα Τήλεφο (Διογένης Λαέρτιος 6.87). Ο Τήλεφος κάποια στιγμή στη ζωή του αναγκάστηκε να ντυθεί ζητιάνος, ένα γεγονός με το οποίο ο Κράτης ταυτίστηκε τόσο έντονα, ώστε πούλησε όλη την περιουσία που κατείχε και τη μοίρασε στους Θηβαίους, μια χαρακτηριστικά Κυνική κίνηση αποποίησης του πλούτου.[i] Λεγόταν ότι ο Κράτης ήταν άσχημος και ότι είχε διάφορα σωματικά ελαττώματα. Ο Μένανδρος και ο Φιλήμων τον αναφέρουν συχνά στις κωμωδίες τους ως αφορμή για αστεία. Ωστόσο τον αγάπησε παράφορα η Ιππαρχία, μια όμορφη κοπέλα από καλή οικογένεια, η οποία απαρνήθηκε τον πλούτο της, μοιράστηκε μαζί του τον Κυνικό τρόπο ζωής, παρά το σκάνδαλο που προκλήθηκε, και απέκτησε μαζί του έναν γιο, τον Πασικλή, και μια θυγατέρα. Τον αποκάλεσαν θυρεπανοίκτη (= αυτός που ανοίγει τις θύρες), επειδή συνήθιζε να επισκέπτεται τους ανθρώπους στα σπίτια τους και να μιλάει μαζί τους για φιλοσοφία (ό.π. 6.86). Το επίθετο είναι αμφίσημο, αλλά φαίνεται ότι πρέπει να το εννοήσουμε με θετικό τρόπο, δηλαδή ότι ο κόσμος τού άνοιγε τις πόρτες από μόνος του, αφού αλλού αποκαλείται αγαθός δαίμων (Ιουλιανός, Λόγοι  6.20 b-c), ωσάν οι άνθρωποι να τον θεωρούσαν ένα είδος θεότητας που φέρνει πλούτο και καλή τύχη. Ο Πλούταρχος έγραψε μια βιογραφία για τον Κράτη, η οποία όμως δεν σώζεται. Πρόκειται για κάτι ασυνήθιστο, αφού ο Πλούταρχος συνήθιζε να γράφει για σπουδαίους Έλληνες και Ρωμαίους στρατηγούς και πολιτικούς, όπως ο Περικλής, ο Αλέξανδρος και ο Καίσαρας. Ωστόσο μπορεί κανείς να υποθέσει τους λόγους για τους οποίους ο Πλούταρχος έκανε εδώ μια εξαίρεση: ο Κράτης ήταν Βοιωτός και ο Πλούταρχος ιδιαίτερα πατριώτης. Ο Κράτης, όπως ο Φωκίων ή ο Κάτων, αποτελούσε το παράδειγμα της ηρωικής ανωτερότητας απέναντι στον πλούτο και τις μεταβολές της τύχης. Ο Κράτης ήταν καλός συγγραφέας και ο Διογένης ο Λαέρτιος (6.98) τολμά να τον συγκρίνει στο ύφος ακόμα και με τον Πλάτωνα, μια αναμφισβήτητα υπερβολική σύγκριση.