Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Ο Μελέαγρος και η Αταλάντη


Με βάση τις πληροφορίες που διαθέτουμε από διάφορες  αρχαίες πηγές, η υπόθεση του χαμένου Μελέαγρου του Ευριπίδη φαίνεται ότι ήταν η εξής: στον πρόλογο του έργου η Άρτεμις εξηγούσε ότι ο Οινέας, ο βασιλιάς της Καλυδώνας, την είχε ξεχάσει, όταν είχε προσφέρει τις απαρχές της συγκομιδής στους θεούς.  Γι’ αυτό το λόγο  του είχε στείλει ένα αγριογούρουνο, το οποίο κατέστρεφε την γη του. Ανάμεσα στους ήρωες που μαζεύτηκαν για να κυνηγήσουν το αγριογούρουνο ήταν και ο Μελέαγρος, ο οποίος επέμενε, παρά τις αντιρρήσεις των υπολοίπων κυνηγών, αλλά και της μητέρας του Αλθαίας, ότι  η Αταλάντη θα έπρεπε να πάρει μέρος και αυτή στο κυνήγι.  Αυτή η διαφωνία μεταξύ Αλθαίας, Μελέαγρου και Αταλάντης παρουσιαζόταν στο έργο.  Η ιστορία του κυνηγιού και  της μοιραίας κατάληξής του γινόταν αντικείμενο αφήγησης από κάποιον αγγελιαφόρο. Ο Οινέας είχε υποσχεθεί την δορά του αγριογούρουνου  σ’ αυτόν που  θα το σκότωνε.  Στη διάρκεια του κυνηγιού η Αταλάντη ήταν η πρώτη η οποία χτύπησε το αγριογούρουνο, ο  Αμφιάραος  δεύτερος, ενώ ο Μελέαγρος το  αποτελείωσε.  Ο Μελέαγρος έδωσε το βραβείο στην Αταλάντη.  Ωστόσο οι  Θεστιάδες,  τα αδέρφια της Αλθαίας και θείοι του Μελέαγρου, το πήραν από αυτήν με βάση το επιχείρημα ότι τους ανήκε, αφού ήταν οι πιο στενοί συγγενείς του Μελέαγρου και ο Μελέαγρος το είχε απαρνηθεί.  Ο Μελέαγρος θυμωμένος σκότωσε τους  Θεστιάδες  και απέδωσε πίσω το βραβείο στην Αταλάντη, την οποία είχε ερωτευτεί. Όταν  η Αλθαία άκουσε όσα είπε ο αγγελιαφόρος, έκαψε τον μαγικό πυρσό από τον οποίον εξαρτιόταν η ζωή του Μελέαγρου. Προς το τέλος του έργου είναι πιθανόν ότι  ο νεκρός του Μελεάγρου μεταφερόταν πάνω στη σκηνή, μπροστά στους θεατές, και ότι η Αλθαία αυτοκτονούσε.  Το έργο έκλεινε πιθανώς με κάποια θεϊκή επιφάνεια.  
Το μοναδικό απόσπασμα που έχει σωθεί προέρχεται από το τέλος της αφήγησής του αγγελιαφόρου. Συνομιλητής του αγγελιαφόρου είναι ο βασιλιάς Οινέας. Όταν ο αγγελιαφόρος ανακοινώνει τον θάνατο των  Θεστιάδων, ο Οινέας εκφράζει τον αποτροπιασμό του και στη συνέχεια  ρωτάει τι απέγινε το βραβείο.  Ο αγγελιαφόρος ανακοινώνει ότι παραδόθηκε στην Αταλάντη και ότι ο Μελέαγρος μαζί με την Αταλάντη έχουν διαφύγει. Ο Οινέας στο τέλος φεύγει από τη σκηνή, πιθανώς για να παρηγορήσει την Αλθαία για τον θάνατο των αδελφών της, αλλά και για να την αποτρέψει από κάποια  ενδεχόμενη παράλογη ενέργεια.

(Οινέας) -Μας είπες πράγματα απίστευτα, εάν κατηγορώντας τους γι’ αυτό
τόλμησε να τους αφανίσει. Όμως εγώ θέλω κι αυτό να ξέρω,
ποιος από εδώ του άγριου θεριού το δέρμα πήρε.

(Άγγελος) -Δεν θα σ’ αρέσουνε, αφέντη μου, όσα θα μάθεις
κι εμένα δεν μου αρέσει που θα πω νέα μη αρεστά στο σπίτι σου.

(Οινέας) -Μην μου τα κρύψεις, αν έχεις να μου πεις κάτι απ’ αυτά...

(Άγγελος) -…κι ύστερα πάλι,
τιμώντας την κοπέλα, την κόρη του Σχοινέα,
το αριστείο τής έδωσε στα χέρια,
κάτι που τ’ άξιζε πολύ, μιας κι από πριν το είχε πάρει.

(Οινέας) -Και τώρα, γέροντα, για πες μου πού είναι η Αταλάντη;

(Άγγελος) -Ούτε αυτό, αφέντη, θα σου αρέσει.  Δεν έχει ώρα πολλή (που φύγανε)...

(Οινέας) -Μα τώρα πια είναι η ώρα να δράσουνε οι συγγενείς.
Εγώ θα πάω στο σπίτι, μήπως και σταματήσω την Αλθαία,
προτού να κάνει καμιά πράξη παράλογη.






Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Giovanni Battista Passeri, Picturae Etruscorum in vasculis, vol. 2, Roma 1770

Thesaurus gemmarum antiquarum astriferarum (Θησαύρισμα Αρχαίων Αστροφόρων Λίθων-200 εικόνες), Florentiae 1750

Giovanni Battista Passeri, Picturae Etruscorum in vasculis, vol. 1, Roma 1767

MUSEUM CORTONENSE, ROMA 1750

H ερωτική κατάρα από την Πέλλα: το πρώτο κείμενο της μακεδονικής διαλέκτου που ήρθε στο φως

To 1986 βρέθηκε στην Πέλλα ένα από τα σημαντικότερα από γλωσσική άποψη κείμενα της μακεδονικής γης.[1]Πρόκειται για ένα ταπεινό κείμενο, μια ερωτική κατάρα (κατάδεσμος), αλλά αποτελεί μια από τις σπουδαιότερες άμεσες μαρτυρίες για την ελληνική διάλεκτο που μιλούσε ο μακεδονικός λαός στην πρωτεύουσα του βασιλείου του. Χρονολογείται γύρω στα 375-350 π.Χ. και δείχνει πέραν πάσης αμφιβολίας ότι η γλώσσα των Μακεδόνων αποτελούσε μια ξεχωριστή παραλλαγή των λεγόμενων βορειοδυτικών ελληνικών διαλέκτων, που με τη σειρά τους συγγενεύουν στενά με την δωρική. Όπως σημειώνει ο Crespo 2012, 55: «Ο ερωτικός κατάδεσμος παρέχει έναν νέο τύπο βορειοδυτικής δωρικής και δεν έχει παράλληλο στις λογοτεχνικές διαλέκτους. Οι μέχρι τώρα γνωστοί κατάδεσμοι είναι όλοι γραμμένοι στην τοπική διάλεκτο της περιοχής όπου βρέθηκαν και δεν υπάρχει λόγος να υποτεθεί ότι η πινακίδα αυτή αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα. Εφόσον ο κατάδεσμος από την Πέλλα παρουσιάζει έναν συνδυασμό διαλεκτικών χαρακτηριστικών που διαφέρει α…

MUSEUM FLORENTINUM, 1734, 80 ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΓΛΥΠΤΩΝ

Giovanni Gaetano Bottari, Musei capitolini Tomus Primus, Roma 1741 (53 ΠΡΟΤΟΜΕΣ ΔΙΑΣΗΜΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ)

Giovanni Gaetano Bottari, Musei capitolini Tomus Secundus, Roma 1741 (50 ΠΡΟΤΟΜΕΣ ΡΩΜΑΙΩΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΩΝ)

Η "Ελένη" του Σεφέρη: η κατάρρευση των ορίων και των αντιθέσεων

Η σύντομη ανάλυση που ακολουθεί είναι αποτέλεσμα προσωπικής ανάγνωσης (ή μήπως παρανάγνωσης;) ενός ποιήματος του Σεφέρη που θαυμάζω απεριόριστα. Στην πραγματικότητα το θεωρώ το ωραιότερο μεμονωμένο ποίημα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, επομένως η ερμηνεία μου είναι aprioriβαθιά υποκειμενική. Δεν θα επιμείνω ιδιαίτερα στη σύνδεση του κειμένου με στοιχεία από την ζωή του ποιητή ή στη σύνδεση με στοιχεία από τα ιστορικά γεγονότα του 20ού αιώνα, όπως ο κυπριακός αγώνας. Αυτά υπάρχουν και έχουν κατά κόρον επισημανθεί. Θα δώσω έμφαση σε θέματα που με ενδιαφέρουν από μια προσωπική οπτική γωνία, κυρίως στην κατάρρευση διαφόρων αντιθέσεων και ορίων μέσα στο πλαίσιο του ποιήματος.   Ο Σεφέρης στην Ελένη του, ένα από τα δημοφιλέστερα ποιήματα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, αναμετράται με τον μύθο της Ωραίας Ελένης και του Τρωικού Πολέμου γενικότερα, δίνοντάς μας μια αριστουργηματική σύνθεση. Η συνομιλία με το μύθο δεν είναι επιφανειακή, δεν γίνεται για χάρη του μύθου. Το ποίημα δεν είνα…

Ετυμολογική διερεύνηση του ονόματος της θεάς Αρτέμιδος

Κατά τη διερεύνηση του χαρακτήρα μιας τόσο πολυσήμαντης και πολυεπίπεδης θεότητας, είναι ιδιαίτερα χρήσιμη αρχικά η εξέταση του ονόματός της, καθώς στο παρελθόν ήταν διαδεδομένη η αντίληψη ότι η φύση και ο χαρακτήρας ενός προσώπου, το ‘σημαινόμενο’, καθρεφτίζεται στο όνομά του, το ‘σημαίνον’. Επομένως οι διάφορες ετυμολογικές προσεγγίσεις του ονόματός της στην αρχαία, αλλά και στη σύγχρονη εποχή, δεν μπορεί παρά να είναι αποκαλυπτικές για τη φύση της θεάς, όπως αυτή έγινε αντιληπτή τόσο από τους αρχαίους, όσο και από τους σύγχρονους μελετητές. Στο όνομα λοιπόν Ἄρτεμις ή στη δωρική του μορφή Ἄρταμις εχει αναγνωριστεί η λέξη ἄρταμος δηλαδή ‘σφαγέας’, ετυμολογία που συνδέεται άμεσα με τη βίαιη φύση της θεάς και φυσικά τη στενή της σχέση με το θάνατο. Άλλοι πιστεύουν ότι προέρχεται από τη λέξη ἀρτεμής, η οποία σημαίνει ‘ήρεμος, ήσυχος, ακίνητος’, ως εξής: π τορτεμ ποιεν· λγεται γρ θες ναιρετικ τν γυναικν·… π τορτεμς παρωνμως ρτεμις, τουτστιν γις κανεπληπτος …