Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Πώς ο Αίαντας ο Τελαμώνιος έγινε σχεδόν άτρωτος


Στο έκτο ποίημά του για τους αγώνες στον Ισθμό ο Πίνδαρος αφηγείται με ποιο τρόπο ο Ηρακλής, έχοντας έρθει στην Αίγινα για να καλέσει τον Τελαμώνα στην εκστρατεία του ενάντια στην Τροία, βρίσκει τον τελευταίο σ' ένα συμπόσιο. Καθώς ο Ηρακλής φορά ακόμα τη λεοντή του, ο Τελαμώνας του ζητά να κάνει μία σπονδή στον Δία. Ο Ηρακλής δέχεται και προσεύχεται στον Δία να αποκτήσει ο Τελαμώνας έναν γιο τόσο άτρωτο, όσο και η λεοντή που φορά. Η προσευχή ακολουθείται από έναν καλό οιωνό, την εμφάνιση του αετού του Δία. Ο Ηρακλής ανακοινώνει σαν ένα είδος προφήτη ότι ο Τελαμώνας θα αποκτήσει ένα γιο, του οποίου το όνομα, βασισμένο στον ρόλο του αετού (αἰετός), θα είναι Αίας. Το αντίστοιχο σχόλιο στο χωρίο μάς πληροφορεί ότι ο Πίνδαρος μιμείται εδώ μια ιστορία από τις λεγόμενες Μεγάλες Ηοίες, ένα ποίημα που αποδιδόταν στον Ησίοδο.
Μία κάπως διαφορετική ιστορία μας παραδίδει ο σχολιαστής στην Ιλιάδα του Ομήρου Ψ 821.  Εκεί  ο Αίαντας  έχει ήδη γεννηθεί  και ο Ηρακλής, κάνοντας την προσευχή του, τυλίγει το παιδί με τη λεοντή του, γεγονός που κάνει τον Αίαντα  άτρωτο εκτός από το λαιμό ή τη μασχάλη, όπου δεν ακουμπούσε η λεοντή. Σ’ αυτή την περίπτωση ο αετός του Δία δεν μνημονεύεται. Η ιστορία αυτή, η οποία αποτελεί τη βάση για το γεγονός ότι ο Αίαντας είναι εν μέρει άτρωτος στο έργο του Αισχύλου Θράσσαι, μπορεί να αναπτυσσόταν εκτενώς από τον Αισχύλο (βλ. απ. 83 Radt), ενώ ήταν γνωστή σε πολλούς μεταγενέστερους συγγραφείς.
Το συμπόσιο στο οποίο αναφέρεται η ιστορία που αφηγούνται ο Πίνδαρος και ο Ησίοδος πρέπει να ήταν το γαμήλιο συμπόσιο του Τελαμώνα. Είναι πολύ πιθανόν ότι  ο Ηρακλής εμφανιζόταν απρόσκλητος, όπως συμβαίνει σε ένα άλλο έργο που αποδίδεται στον Ησίοδο και έχει πρωταγωνιστή τον Ηρακλή, στους Γάμους του Κήυκος. Και στις δύο περιπτώσεις η επίσκεψη ακολουθείται από μια στρατιωτική εκστρατεία, ενάντια στους Δρύοπες στο ποίημα για τον Κήυκα, ενάντια στην Τροία στην περίπτωση των Μεγάλων Ηοιών. Στην περίπτωση του Πινδάρου υπάρχει η υποψία ότι όλο το επεισόδιο το σχετικό με τον Τελαμώνα και τον Ηρακλή και τη μεταξύ τους αγαστή σχέση μπορεί να είχε και πολιτικές διαστάσεις. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο 5.79-81 και 89  στο τέλος του 6ου αιώνα οι Θήβες, σε πόλεμο τότε με την Αθήνα, παρακινήθηκαν από το δελφικό μαντείο να αναζητήσουν συμμαχία με τους Αιγινήτες, οι οποίοι έστειλαν πρώτα τους Αιακίδες (=αγάλματα των Αιακιδών) και μετά οπλισμένους άνδρες. Ο Αιακός από την Αίγινα ήταν ο πατέρας του Τελαμώνα και παππούς του Αίαντα, ενώ ο Ηρακλής λεγόταν ότι είχε γεννηθεί στη Θήβα.


Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Giovanni Battista Passeri, Picturae Etruscorum in vasculis, vol. 2, Roma 1770

Thesaurus gemmarum antiquarum astriferarum (Θησαύρισμα Αρχαίων Αστροφόρων Λίθων-200 εικόνες), Florentiae 1750

Giovanni Battista Passeri, Picturae Etruscorum in vasculis, vol. 1, Roma 1767

MUSEUM CORTONENSE, ROMA 1750

H ερωτική κατάρα από την Πέλλα: το πρώτο κείμενο της μακεδονικής διαλέκτου που ήρθε στο φως

To 1986 βρέθηκε στην Πέλλα ένα από τα σημαντικότερα από γλωσσική άποψη κείμενα της μακεδονικής γης.[1]Πρόκειται για ένα ταπεινό κείμενο, μια ερωτική κατάρα (κατάδεσμος), αλλά αποτελεί μια από τις σπουδαιότερες άμεσες μαρτυρίες για την ελληνική διάλεκτο που μιλούσε ο μακεδονικός λαός στην πρωτεύουσα του βασιλείου του. Χρονολογείται γύρω στα 375-350 π.Χ. και δείχνει πέραν πάσης αμφιβολίας ότι η γλώσσα των Μακεδόνων αποτελούσε μια ξεχωριστή παραλλαγή των λεγόμενων βορειοδυτικών ελληνικών διαλέκτων, που με τη σειρά τους συγγενεύουν στενά με την δωρική. Όπως σημειώνει ο Crespo 2012, 55: «Ο ερωτικός κατάδεσμος παρέχει έναν νέο τύπο βορειοδυτικής δωρικής και δεν έχει παράλληλο στις λογοτεχνικές διαλέκτους. Οι μέχρι τώρα γνωστοί κατάδεσμοι είναι όλοι γραμμένοι στην τοπική διάλεκτο της περιοχής όπου βρέθηκαν και δεν υπάρχει λόγος να υποτεθεί ότι η πινακίδα αυτή αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα. Εφόσον ο κατάδεσμος από την Πέλλα παρουσιάζει έναν συνδυασμό διαλεκτικών χαρακτηριστικών που διαφέρει α…

MUSEUM FLORENTINUM, 1734, 80 ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΓΛΥΠΤΩΝ

Giovanni Gaetano Bottari, Musei capitolini Tomus Primus, Roma 1741 (53 ΠΡΟΤΟΜΕΣ ΔΙΑΣΗΜΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ)

Giovanni Gaetano Bottari, Musei capitolini Tomus Secundus, Roma 1741 (50 ΠΡΟΤΟΜΕΣ ΡΩΜΑΙΩΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΩΝ)

Η "Ελένη" του Σεφέρη: η κατάρρευση των ορίων και των αντιθέσεων

Η σύντομη ανάλυση που ακολουθεί είναι αποτέλεσμα προσωπικής ανάγνωσης (ή μήπως παρανάγνωσης;) ενός ποιήματος του Σεφέρη που θαυμάζω απεριόριστα. Στην πραγματικότητα το θεωρώ το ωραιότερο μεμονωμένο ποίημα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, επομένως η ερμηνεία μου είναι aprioriβαθιά υποκειμενική. Δεν θα επιμείνω ιδιαίτερα στη σύνδεση του κειμένου με στοιχεία από την ζωή του ποιητή ή στη σύνδεση με στοιχεία από τα ιστορικά γεγονότα του 20ού αιώνα, όπως ο κυπριακός αγώνας. Αυτά υπάρχουν και έχουν κατά κόρον επισημανθεί. Θα δώσω έμφαση σε θέματα που με ενδιαφέρουν από μια προσωπική οπτική γωνία, κυρίως στην κατάρρευση διαφόρων αντιθέσεων και ορίων μέσα στο πλαίσιο του ποιήματος.   Ο Σεφέρης στην Ελένη του, ένα από τα δημοφιλέστερα ποιήματα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, αναμετράται με τον μύθο της Ωραίας Ελένης και του Τρωικού Πολέμου γενικότερα, δίνοντάς μας μια αριστουργηματική σύνθεση. Η συνομιλία με το μύθο δεν είναι επιφανειακή, δεν γίνεται για χάρη του μύθου. Το ποίημα δεν είνα…

Ετυμολογική διερεύνηση του ονόματος της θεάς Αρτέμιδος

Κατά τη διερεύνηση του χαρακτήρα μιας τόσο πολυσήμαντης και πολυεπίπεδης θεότητας, είναι ιδιαίτερα χρήσιμη αρχικά η εξέταση του ονόματός της, καθώς στο παρελθόν ήταν διαδεδομένη η αντίληψη ότι η φύση και ο χαρακτήρας ενός προσώπου, το ‘σημαινόμενο’, καθρεφτίζεται στο όνομά του, το ‘σημαίνον’. Επομένως οι διάφορες ετυμολογικές προσεγγίσεις του ονόματός της στην αρχαία, αλλά και στη σύγχρονη εποχή, δεν μπορεί παρά να είναι αποκαλυπτικές για τη φύση της θεάς, όπως αυτή έγινε αντιληπτή τόσο από τους αρχαίους, όσο και από τους σύγχρονους μελετητές. Στο όνομα λοιπόν Ἄρτεμις ή στη δωρική του μορφή Ἄρταμις εχει αναγνωριστεί η λέξη ἄρταμος δηλαδή ‘σφαγέας’, ετυμολογία που συνδέεται άμεσα με τη βίαιη φύση της θεάς και φυσικά τη στενή της σχέση με το θάνατο. Άλλοι πιστεύουν ότι προέρχεται από τη λέξη ἀρτεμής, η οποία σημαίνει ‘ήρεμος, ήσυχος, ακίνητος’, ως εξής: π τορτεμ ποιεν· λγεται γρ θες ναιρετικ τν γυναικν·… π τορτεμς παρωνμως ρτεμις, τουτστιν γις κανεπληπτος …