Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Η στάση του Θεόφραστου απέναντι στον γάμο, την πολιτική και την υλική ζωή


 Ο Θεόφραστος ήταν εκ πεποιθήσεως κατά του γάμου και χαρακτήριζε τον έρωτα ως «ασθένεια ψυχής αέργου» (απ. 114 Wimmer). Επίσης δεν έλαβε ποτέ μέρος στην ενεργό πολιτική, σε μια εποχή μάλιστα που στην Αθήνα ήταν έντονες οι συγκρούσεις ανάμεσα στους αριστοκράτες και τους δημοκρατικούς πολιτικούς και οι αντιθέσεις μεταξύ των μακεδονιζόντων και μη Αθηναίων πολιτών.  Έζησε, όπως λέει ο Κικέρων (Ad Attic. 52.6), ολοκληρωτικά αφοσιωμένος στην επιστήμη και τη φιλοσοφία. Ως αληθινός φιλόσοφος ερευνούσε την αλήθεια και ασκούσε την αρετή, δεν εφάρμοζε όμως ηθική ασκητική και αδιάλλακτη, επειδή παραδεχόταν ότι στην ευτυχία συντελούν επίσης και τα υλικά αγαθά. Έτσι φρόντιζε επιμελώς την εμφάνισή του, ντυνόταν κομψά και με
ευπρέπεια, δεν απέφευγε τις καλές συναναστροφές και η τράπεζά του δεν παρουσίαζε τη λιτότητα φιλοσοφικής τραπέζης. Το γεγονός αυτό σκανδάλιζε μερικές φορές άλλους φιλοσόφους, οι οποίοι φορούσαν τραχύ φιλοσοφικό τρίβωνα και ασκούσαν αυστηρή ασκητική δίαιτα. Ο Θεόφραστος ήταν οπαδός της μεσότητας, η οποία κατά τον Αριστοτέλη είναι χαρακτηρισμός της αρετής, και κανείς δε γνώριζε περισσότερο απ’ αυτόν να συνδέει το ωφέλιμο με το ευχάριστο. Η αγαθότητα του χαρακτήρα του και τα ευγενή αισθήματά του φαίνονται και από τη διαθήκη του, την οποία μας διέσωσε ο Διογένης Λαέρτιος. Εκτός των άλλων διατάξεων περιέχει και τα εξής: να δοθεί μέρος της περιουσίας στους ανεψιούς του Μελάντα και Παγκρέοντα, να αναρτηθεί στο Λύκειο το άγαλμα του Αριστοτέλη, να δοθούν στους μαθητές του ο κήπος και τα σχετικά οικοδομήματα, να αφεθούν ελεύθεροι οι δούλοι του, να ταφεί σε μια γωνιά του κήπου χωρίς περιττά έξοδα για τον τάφο και την κηδεία του. Η τελευταία αυτή διάταξη δεν εκτελέστηκε, αφού όχι μόνο οι μαθητές του, αλλά όλοι οι Αθηναίοι συνόδευσαν τη νεκρική πομπή του άνδρα που τόσο πολύ αγάπησαν και σεβάστηκαν όσο ζούσε. 


Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Giovanni Battista Passeri, Picturae Etruscorum in vasculis, vol. 2, Roma 1770

Thesaurus gemmarum antiquarum astriferarum (Θησαύρισμα Αρχαίων Αστροφόρων Λίθων-200 εικόνες), Florentiae 1750

Giovanni Battista Passeri, Picturae Etruscorum in vasculis, vol. 1, Roma 1767

MUSEUM CORTONENSE, ROMA 1750

H ερωτική κατάρα από την Πέλλα: το πρώτο κείμενο της μακεδονικής διαλέκτου που ήρθε στο φως

To 1986 βρέθηκε στην Πέλλα ένα από τα σημαντικότερα από γλωσσική άποψη κείμενα της μακεδονικής γης.[1]Πρόκειται για ένα ταπεινό κείμενο, μια ερωτική κατάρα (κατάδεσμος), αλλά αποτελεί μια από τις σπουδαιότερες άμεσες μαρτυρίες για την ελληνική διάλεκτο που μιλούσε ο μακεδονικός λαός στην πρωτεύουσα του βασιλείου του. Χρονολογείται γύρω στα 375-350 π.Χ. και δείχνει πέραν πάσης αμφιβολίας ότι η γλώσσα των Μακεδόνων αποτελούσε μια ξεχωριστή παραλλαγή των λεγόμενων βορειοδυτικών ελληνικών διαλέκτων, που με τη σειρά τους συγγενεύουν στενά με την δωρική. Όπως σημειώνει ο Crespo 2012, 55: «Ο ερωτικός κατάδεσμος παρέχει έναν νέο τύπο βορειοδυτικής δωρικής και δεν έχει παράλληλο στις λογοτεχνικές διαλέκτους. Οι μέχρι τώρα γνωστοί κατάδεσμοι είναι όλοι γραμμένοι στην τοπική διάλεκτο της περιοχής όπου βρέθηκαν και δεν υπάρχει λόγος να υποτεθεί ότι η πινακίδα αυτή αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα. Εφόσον ο κατάδεσμος από την Πέλλα παρουσιάζει έναν συνδυασμό διαλεκτικών χαρακτηριστικών που διαφέρει α…

MUSEUM FLORENTINUM, 1734, 80 ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΓΛΥΠΤΩΝ

Giovanni Gaetano Bottari, Musei capitolini Tomus Primus, Roma 1741 (53 ΠΡΟΤΟΜΕΣ ΔΙΑΣΗΜΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ)

Giovanni Gaetano Bottari, Musei capitolini Tomus Secundus, Roma 1741 (50 ΠΡΟΤΟΜΕΣ ΡΩΜΑΙΩΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΩΝ)

Η "Ελένη" του Σεφέρη: η κατάρρευση των ορίων και των αντιθέσεων

Η σύντομη ανάλυση που ακολουθεί είναι αποτέλεσμα προσωπικής ανάγνωσης (ή μήπως παρανάγνωσης;) ενός ποιήματος του Σεφέρη που θαυμάζω απεριόριστα. Στην πραγματικότητα το θεωρώ το ωραιότερο μεμονωμένο ποίημα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, επομένως η ερμηνεία μου είναι aprioriβαθιά υποκειμενική. Δεν θα επιμείνω ιδιαίτερα στη σύνδεση του κειμένου με στοιχεία από την ζωή του ποιητή ή στη σύνδεση με στοιχεία από τα ιστορικά γεγονότα του 20ού αιώνα, όπως ο κυπριακός αγώνας. Αυτά υπάρχουν και έχουν κατά κόρον επισημανθεί. Θα δώσω έμφαση σε θέματα που με ενδιαφέρουν από μια προσωπική οπτική γωνία, κυρίως στην κατάρρευση διαφόρων αντιθέσεων και ορίων μέσα στο πλαίσιο του ποιήματος.   Ο Σεφέρης στην Ελένη του, ένα από τα δημοφιλέστερα ποιήματα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, αναμετράται με τον μύθο της Ωραίας Ελένης και του Τρωικού Πολέμου γενικότερα, δίνοντάς μας μια αριστουργηματική σύνθεση. Η συνομιλία με το μύθο δεν είναι επιφανειακή, δεν γίνεται για χάρη του μύθου. Το ποίημα δεν είνα…

Ετυμολογική διερεύνηση του ονόματος της θεάς Αρτέμιδος

Κατά τη διερεύνηση του χαρακτήρα μιας τόσο πολυσήμαντης και πολυεπίπεδης θεότητας, είναι ιδιαίτερα χρήσιμη αρχικά η εξέταση του ονόματός της, καθώς στο παρελθόν ήταν διαδεδομένη η αντίληψη ότι η φύση και ο χαρακτήρας ενός προσώπου, το ‘σημαινόμενο’, καθρεφτίζεται στο όνομά του, το ‘σημαίνον’. Επομένως οι διάφορες ετυμολογικές προσεγγίσεις του ονόματός της στην αρχαία, αλλά και στη σύγχρονη εποχή, δεν μπορεί παρά να είναι αποκαλυπτικές για τη φύση της θεάς, όπως αυτή έγινε αντιληπτή τόσο από τους αρχαίους, όσο και από τους σύγχρονους μελετητές. Στο όνομα λοιπόν Ἄρτεμις ή στη δωρική του μορφή Ἄρταμις εχει αναγνωριστεί η λέξη ἄρταμος δηλαδή ‘σφαγέας’, ετυμολογία που συνδέεται άμεσα με τη βίαιη φύση της θεάς και φυσικά τη στενή της σχέση με το θάνατο. Άλλοι πιστεύουν ότι προέρχεται από τη λέξη ἀρτεμής, η οποία σημαίνει ‘ήρεμος, ήσυχος, ακίνητος’, ως εξής: π τορτεμ ποιεν· λγεται γρ θες ναιρετικ τν γυναικν·… π τορτεμς παρωνμως ρτεμις, τουτστιν γις κανεπληπτος …