Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Το Μυστήριο του πρωταρχικού Νοερού Φωτός κατά τον Ερμή τον Τρισμέγιστο


Ο Ερμής εκθέτει μια θεολογία του Νου που παρουσιάζει μεγάλες ομοιότητες με τις χριστιανικές αντιλήψεις: ο Νους είναι η μόνη Θεότητα και η μόνη αληθινή Ύπαρξη (Ουσία, Ων), Ενότητα, Φως νοερό. Δι’ αυτού και μέσα σ’ αυτόν υπάρχουν όλα τα υπόλοιπα κατώτερα όντα και πράγματα. Η φρασεολογία θυμίζει σε αρκετά σημεία το Σύμβολο της Πίστης, όταν αυτό αναφέρεται στον Χριστό-Λόγο και Υιό του Θεού.


Κύριλλος, Κατά Ιουλιανού, Ι 48, 13-49, 6
Λέγει, λοιπόν, και ο Ερμής στον τρίτο λόγο προς τον Ασκληπιό:[1] «Δεν είναι εφικτό να εκτεθούν τέτοια μυστήρια στους αμύητους. Όμως ακούστε με τον νου σας![2]  Ένα μόνο υπήρχε και υπάρχει αιώνια, νοερό Φως πριν από το νοερό φως,[3] Νους νοός φωτεινός.[4] Δεν υπήρχε τίποτε άλλο παρά η ενότητά του. Ων αιωνίως μέσα στον εαυτό του, περιβάλλει τα πάντα με τον νου, το φως και το πνεύμα του. Έξω από αυτόν δεν υπάρχει θεός, ούτε άγγελος, ούτε δαίμων,[5] ούτε κάποια άλλη ουσία. Γιατί είναι κύριος και πατέρας των πάντων και θεός και πηγή και ζωή και δύναμη και φως και νους και πνεύμα. Όλα υπάρχουν μέσα του και υποτάσσονται σ΄ αυτόν».  




[1] Ο Ασκληπιός σε άλλα ερμητικά κείμενα θεωρείται μαθητής του Ερμή και με τη σειρά του Δάσκαλος άλλων σπουδαίων προσώπων, καθώς η Γνώση μεταφέρεται διαδοχικά από Δάσκαλο σε Μαθητή, γενιά με γενιά.
[2] Όσα θα ειπωθούν πρέπει να γίνουν αντιληπτά από τους ακροατές όχι μηχανικά, με την σωματική λειτουργία της ακοής, αλλά να εσωτερικευτούν με τη δύναμη του νου, δηλαδή να κατανοηθούν στην πληρότητά τους. Μόνο ο νους μπορεί να κατανοήσει τα του Νου, γιατί προέρχεται από αυτόν.
[3] Το υπέρτατο Φως. ο Νους, παράγει όλα τα υπόλοιπα νοερά φώτα, τις κατώτερες Δυνάμεις.
[4] Η φράση νους νοός έχει υπερθετική σημασία = υπέρτατος Νους. Πβ. Βασιλεύς Βασιλέων, ματαιότης ματαιοτήτων κ.ά. παρόμοια.
[5] Δαίμων εδώ κατώτερη θεότητα. Παρουσιάζονται εδώ τρεις από τις πιο σημαντικές κατηγορίες ενδιάμεσων όντων στο αρχαίο κοσμοείδωλο: θεοί, άγγελοι, δαίμονες. Ο Ερμής, παρά τη φρασεολογία, όπως φαίνεται από το υπόλοιπο ερμητικό corpus, δεν αρνείται πραγματικά την ύπαρξή τους, αλλά την ουσία της: είναι όντα παράγωγα από τον υπέρτατο Νου, υπάρχουν μέσω αυτού και μέσα σ΄ αυτόν, αλλά δεν έχουν την δική τους πραγματική ουσία, δεν υπάρχουν αληθινά, όπως ο Νους.

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Giovanni Battista Passeri, Picturae Etruscorum in vasculis, vol. 2, Roma 1770

Thesaurus gemmarum antiquarum astriferarum (Θησαύρισμα Αρχαίων Αστροφόρων Λίθων-200 εικόνες), Florentiae 1750

Giovanni Battista Passeri, Picturae Etruscorum in vasculis, vol. 1, Roma 1767

MUSEUM CORTONENSE, ROMA 1750

H ερωτική κατάρα από την Πέλλα: το πρώτο κείμενο της μακεδονικής διαλέκτου που ήρθε στο φως

To 1986 βρέθηκε στην Πέλλα ένα από τα σημαντικότερα από γλωσσική άποψη κείμενα της μακεδονικής γης.[1]Πρόκειται για ένα ταπεινό κείμενο, μια ερωτική κατάρα (κατάδεσμος), αλλά αποτελεί μια από τις σπουδαιότερες άμεσες μαρτυρίες για την ελληνική διάλεκτο που μιλούσε ο μακεδονικός λαός στην πρωτεύουσα του βασιλείου του. Χρονολογείται γύρω στα 375-350 π.Χ. και δείχνει πέραν πάσης αμφιβολίας ότι η γλώσσα των Μακεδόνων αποτελούσε μια ξεχωριστή παραλλαγή των λεγόμενων βορειοδυτικών ελληνικών διαλέκτων, που με τη σειρά τους συγγενεύουν στενά με την δωρική. Όπως σημειώνει ο Crespo 2012, 55: «Ο ερωτικός κατάδεσμος παρέχει έναν νέο τύπο βορειοδυτικής δωρικής και δεν έχει παράλληλο στις λογοτεχνικές διαλέκτους. Οι μέχρι τώρα γνωστοί κατάδεσμοι είναι όλοι γραμμένοι στην τοπική διάλεκτο της περιοχής όπου βρέθηκαν και δεν υπάρχει λόγος να υποτεθεί ότι η πινακίδα αυτή αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα. Εφόσον ο κατάδεσμος από την Πέλλα παρουσιάζει έναν συνδυασμό διαλεκτικών χαρακτηριστικών που διαφέρει α…

MUSEUM FLORENTINUM, 1734, 80 ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΓΛΥΠΤΩΝ

Giovanni Gaetano Bottari, Musei capitolini Tomus Primus, Roma 1741 (53 ΠΡΟΤΟΜΕΣ ΔΙΑΣΗΜΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ)

Giovanni Gaetano Bottari, Musei capitolini Tomus Secundus, Roma 1741 (50 ΠΡΟΤΟΜΕΣ ΡΩΜΑΙΩΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΩΝ)

Η "Ελένη" του Σεφέρη: η κατάρρευση των ορίων και των αντιθέσεων

Η σύντομη ανάλυση που ακολουθεί είναι αποτέλεσμα προσωπικής ανάγνωσης (ή μήπως παρανάγνωσης;) ενός ποιήματος του Σεφέρη που θαυμάζω απεριόριστα. Στην πραγματικότητα το θεωρώ το ωραιότερο μεμονωμένο ποίημα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, επομένως η ερμηνεία μου είναι aprioriβαθιά υποκειμενική. Δεν θα επιμείνω ιδιαίτερα στη σύνδεση του κειμένου με στοιχεία από την ζωή του ποιητή ή στη σύνδεση με στοιχεία από τα ιστορικά γεγονότα του 20ού αιώνα, όπως ο κυπριακός αγώνας. Αυτά υπάρχουν και έχουν κατά κόρον επισημανθεί. Θα δώσω έμφαση σε θέματα που με ενδιαφέρουν από μια προσωπική οπτική γωνία, κυρίως στην κατάρρευση διαφόρων αντιθέσεων και ορίων μέσα στο πλαίσιο του ποιήματος.   Ο Σεφέρης στην Ελένη του, ένα από τα δημοφιλέστερα ποιήματα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, αναμετράται με τον μύθο της Ωραίας Ελένης και του Τρωικού Πολέμου γενικότερα, δίνοντάς μας μια αριστουργηματική σύνθεση. Η συνομιλία με το μύθο δεν είναι επιφανειακή, δεν γίνεται για χάρη του μύθου. Το ποίημα δεν είνα…

Ετυμολογική διερεύνηση του ονόματος της θεάς Αρτέμιδος

Κατά τη διερεύνηση του χαρακτήρα μιας τόσο πολυσήμαντης και πολυεπίπεδης θεότητας, είναι ιδιαίτερα χρήσιμη αρχικά η εξέταση του ονόματός της, καθώς στο παρελθόν ήταν διαδεδομένη η αντίληψη ότι η φύση και ο χαρακτήρας ενός προσώπου, το ‘σημαινόμενο’, καθρεφτίζεται στο όνομά του, το ‘σημαίνον’. Επομένως οι διάφορες ετυμολογικές προσεγγίσεις του ονόματός της στην αρχαία, αλλά και στη σύγχρονη εποχή, δεν μπορεί παρά να είναι αποκαλυπτικές για τη φύση της θεάς, όπως αυτή έγινε αντιληπτή τόσο από τους αρχαίους, όσο και από τους σύγχρονους μελετητές. Στο όνομα λοιπόν Ἄρτεμις ή στη δωρική του μορφή Ἄρταμις εχει αναγνωριστεί η λέξη ἄρταμος δηλαδή ‘σφαγέας’, ετυμολογία που συνδέεται άμεσα με τη βίαιη φύση της θεάς και φυσικά τη στενή της σχέση με το θάνατο. Άλλοι πιστεύουν ότι προέρχεται από τη λέξη ἀρτεμής, η οποία σημαίνει ‘ήρεμος, ήσυχος, ακίνητος’, ως εξής: π τορτεμ ποιεν· λγεται γρ θες ναιρετικ τν γυναικν·… π τορτεμς παρωνμως ρτεμις, τουτστιν γις κανεπληπτος …