Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

"Και μετά θα βασιλεύσεις μαζί με τους άλλους ήρωες". ΤΟ ΟΡΦΙΚΟ ΕΛΑΣΜΑ ΤΗΣ ΠΕΤΗΛΙΑΣ




Το ορφικό έλασμα που εικονίζεται παραπάνω προέρχεται από την Πετηλία στην Καλαβρία. Χρονολογείται στα μέσα του 4ου αιώνα π.Χ. και είναι κατεστραμμένο στο κάτω μέρος του, επειδή το έλασμα υποβλήθηκε σε δευτερεύουσα χρήση. Η τελευταία γραμμή του κειμένου βρίσκεται γραμμένη κατά μήκος του δεξιού περιθωρίου του ελάσματος. Εδώ η πηγή της Λήθης είναι στα αριστερά και όχι στα δεξιά, όπως σε άλλα ΟΡΦΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ που είδαμε και στα οποία μπορεί ο αναγνώστης να βρει εκτενή σχολιασμό, τον οποίο δεν επαναλαμβάνω εδώ. Ίσως η διαφορά να συμβιβάζεται, αν υποθέσουμε ότι η πηγή της Λήθης είναι αριστερά από την οπτική γωνία του παλατιού του Άδη, αλλά δεξιά, όπως την κοιτά η ψυχή που εισέρχεται στον Κάτω Κόσμο.


Αριστερά  απ’ την οικία του Άδη κρήνη θα βρεις
και πλάι της κυπαρίσσι να στέκει λευκό.
Τούτη την κρήνη ούτε καν να την πλησιάσεις!
Στην άλλη πλευρά θα βρεις νερό δροσερό να κυλά
από της Μνημοσύνης τη λίμνη.  Φύλακες στέκουν εμπρός της.
Να πεις: «Είμαι παιδί της Γης και του έναστρου Ουρανού.
Όμως το γένος μου είναι ουράνιο, το ξέρετε κι οι ίδιοι.
Στέγνωσα απ’ τη δίψα και χάνομαι. Αλλά δώστε μου γρήγορα
να πιω δροσερό νερό που κυλά απ’ τη λίμνη της Μνημοσύνης».
Οι ίδιοι θα σ’ αφήσουν να πιεις από την ιερή την κρήνη.
Και μετά θα βασιλεύσεις μαζί με τους άλλους ήρωες.
Αυτό είναι το έργο της Μνημοσύνης. [ Όταν είναι]
να πεθάνει, [πάνω σε χρυσάφι] να το γράψει [ο ήρωας για να θυμάται,]
[μην τύχει και φριχτά] τον τυλίξει το σκότος και τον υποτάξει.


Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Giovanni Battista Passeri, Picturae Etruscorum in vasculis, vol. 2, Roma 1770

Thesaurus gemmarum antiquarum astriferarum (Θησαύρισμα Αρχαίων Αστροφόρων Λίθων-200 εικόνες), Florentiae 1750

Giovanni Battista Passeri, Picturae Etruscorum in vasculis, vol. 1, Roma 1767

MUSEUM CORTONENSE, ROMA 1750

H ερωτική κατάρα από την Πέλλα: το πρώτο κείμενο της μακεδονικής διαλέκτου που ήρθε στο φως

To 1986 βρέθηκε στην Πέλλα ένα από τα σημαντικότερα από γλωσσική άποψη κείμενα της μακεδονικής γης.[1]Πρόκειται για ένα ταπεινό κείμενο, μια ερωτική κατάρα (κατάδεσμος), αλλά αποτελεί μια από τις σπουδαιότερες άμεσες μαρτυρίες για την ελληνική διάλεκτο που μιλούσε ο μακεδονικός λαός στην πρωτεύουσα του βασιλείου του. Χρονολογείται γύρω στα 375-350 π.Χ. και δείχνει πέραν πάσης αμφιβολίας ότι η γλώσσα των Μακεδόνων αποτελούσε μια ξεχωριστή παραλλαγή των λεγόμενων βορειοδυτικών ελληνικών διαλέκτων, που με τη σειρά τους συγγενεύουν στενά με την δωρική. Όπως σημειώνει ο Crespo 2012, 55: «Ο ερωτικός κατάδεσμος παρέχει έναν νέο τύπο βορειοδυτικής δωρικής και δεν έχει παράλληλο στις λογοτεχνικές διαλέκτους. Οι μέχρι τώρα γνωστοί κατάδεσμοι είναι όλοι γραμμένοι στην τοπική διάλεκτο της περιοχής όπου βρέθηκαν και δεν υπάρχει λόγος να υποτεθεί ότι η πινακίδα αυτή αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα. Εφόσον ο κατάδεσμος από την Πέλλα παρουσιάζει έναν συνδυασμό διαλεκτικών χαρακτηριστικών που διαφέρει α…

MUSEUM FLORENTINUM, 1734, 80 ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΓΛΥΠΤΩΝ

Giovanni Gaetano Bottari, Musei capitolini Tomus Primus, Roma 1741 (53 ΠΡΟΤΟΜΕΣ ΔΙΑΣΗΜΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ)

Giovanni Gaetano Bottari, Musei capitolini Tomus Secundus, Roma 1741 (50 ΠΡΟΤΟΜΕΣ ΡΩΜΑΙΩΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΩΝ)

Η "Ελένη" του Σεφέρη: η κατάρρευση των ορίων και των αντιθέσεων

Η σύντομη ανάλυση που ακολουθεί είναι αποτέλεσμα προσωπικής ανάγνωσης (ή μήπως παρανάγνωσης;) ενός ποιήματος του Σεφέρη που θαυμάζω απεριόριστα. Στην πραγματικότητα το θεωρώ το ωραιότερο μεμονωμένο ποίημα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, επομένως η ερμηνεία μου είναι aprioriβαθιά υποκειμενική. Δεν θα επιμείνω ιδιαίτερα στη σύνδεση του κειμένου με στοιχεία από την ζωή του ποιητή ή στη σύνδεση με στοιχεία από τα ιστορικά γεγονότα του 20ού αιώνα, όπως ο κυπριακός αγώνας. Αυτά υπάρχουν και έχουν κατά κόρον επισημανθεί. Θα δώσω έμφαση σε θέματα που με ενδιαφέρουν από μια προσωπική οπτική γωνία, κυρίως στην κατάρρευση διαφόρων αντιθέσεων και ορίων μέσα στο πλαίσιο του ποιήματος.   Ο Σεφέρης στην Ελένη του, ένα από τα δημοφιλέστερα ποιήματα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, αναμετράται με τον μύθο της Ωραίας Ελένης και του Τρωικού Πολέμου γενικότερα, δίνοντάς μας μια αριστουργηματική σύνθεση. Η συνομιλία με το μύθο δεν είναι επιφανειακή, δεν γίνεται για χάρη του μύθου. Το ποίημα δεν είνα…

Ετυμολογική διερεύνηση του ονόματος της θεάς Αρτέμιδος

Κατά τη διερεύνηση του χαρακτήρα μιας τόσο πολυσήμαντης και πολυεπίπεδης θεότητας, είναι ιδιαίτερα χρήσιμη αρχικά η εξέταση του ονόματός της, καθώς στο παρελθόν ήταν διαδεδομένη η αντίληψη ότι η φύση και ο χαρακτήρας ενός προσώπου, το ‘σημαινόμενο’, καθρεφτίζεται στο όνομά του, το ‘σημαίνον’. Επομένως οι διάφορες ετυμολογικές προσεγγίσεις του ονόματός της στην αρχαία, αλλά και στη σύγχρονη εποχή, δεν μπορεί παρά να είναι αποκαλυπτικές για τη φύση της θεάς, όπως αυτή έγινε αντιληπτή τόσο από τους αρχαίους, όσο και από τους σύγχρονους μελετητές. Στο όνομα λοιπόν Ἄρτεμις ή στη δωρική του μορφή Ἄρταμις εχει αναγνωριστεί η λέξη ἄρταμος δηλαδή ‘σφαγέας’, ετυμολογία που συνδέεται άμεσα με τη βίαιη φύση της θεάς και φυσικά τη στενή της σχέση με το θάνατο. Άλλοι πιστεύουν ότι προέρχεται από τη λέξη ἀρτεμής, η οποία σημαίνει ‘ήρεμος, ήσυχος, ακίνητος’, ως εξής: π τορτεμ ποιεν· λγεται γρ θες ναιρετικ τν γυναικν·… π τορτεμς παρωνμως ρτεμις, τουτστιν γις κανεπληπτος …