Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Λατρεία και σεβασμός προς τον Ησίοδο



Πλούταρχος, Νουμάς 4.6
Η θεότητα απέδωσε κάποια τιμή και στον Ησίοδο και τον Αρχίλοχο, όταν πέθαναν, εξαιτίας των Μουσών.

Πλούταρχος απ. 82 Sandbach
Ο Πλούταρχος ιστορεί ότι και στην εποχή του η Άσκρα ήταν ακατοίκητη , επειδή οι Θεσπιείς σκότωσαν τους κατοίκους, ενώ οι Ορχομένιοι δέχτηκαν όσους διασώθηκαν. Γι’ αυτό και ο θεός πρόσταξε τους κατοίκους του Ορχομενού να πάρουν τα λείψανα του Ησιόδου και να τα θάψουν στη χώρα τους, όπως ισχυρίζεται και ο Αριστοτέλης γράφοντας την Ορχομενίων πολιτεία.

Παυσ. 9.38.3-4
[Στον Ορχομενό] υπάρχουν τάφοι του Μινύα και του Ησιόδου. Λένε [οι Ορχομένιοι] ότι παρέλαβαν τα οστά του Ησιόδου με τον ακόλουθο τρόπο: επειδή μια λοιμώδης αρρώστια είχε κυριεύσει και τους ανθρώπους και τα ζωντανά, έστειλαν αντιπροσώπους στο θεό [Απόλλωνα]. Λένε ότι η Πυθία αποκρίθηκε σ’ αυτούς πως πρέπει να μεταφέρουν τα οστά του Ησιόδου από τη Ναυπακτία στον Ορχομενό και πως άλλη γιατρειά δεν υπήρχε γι’ αυτούς. Τότε ρώτησαν για δεύτερη φορά σε ποιο μέρος της Ναυπακτίας θα τα βρούνε. Και πάλι η Πυθία απάντησε ότι μια κουρούνα θα τους υποδείξει το μέρος. Έτσι, ισχυρίζονται, όταν οι απεσταλμένοι στο θεό αποβιβάστηκαν στη γη (της Ναυπακτίας), είδαν έναν  βράχο κοντά στο δρόμο και το πουλί πάνω στο βράχο. Τα οστά του Ησιόδου τα βρήκαν σε μια κοιλότητα του βράχου. Και μια ελεγεία είναι γραμμένη πάνω στο μνήμα:
            Η πολύσπαρτη Άσκρα ήταν η πατρίδα του, αλλά σαν πέθανε
            τα οστά του Ησίοδου κατέχει η γη των Μινυών
            που κεντούν τα άλογα. Η δόξα του υψώνεται μέγιστη στην Ελλάδα,
            όταν κρίνονται οι άνθρωποι στη βάσανο της σοφίας.

Inscriptiones Graecae VII 1785 [1]
Ορόσημο της ιερής γης εκείνων που τελούν από κοινού θυσίες στις Μούσες του Ησιόδου.

Τ105. Inscriptiones Graecae VII 4240a, b, c [2]
(a)               Ο Ευθυκλής, γιος του Αμφικρίτου, έκανε αυτή την αφιέρωση στις Μούσες,
στολίζοντάς την με στίχους. Μακάρι η χάρη τους να είναι αιώνια
και να διαφυλάσσουν την τελειότητα της γενιάς και του ονόματός του.
(b)               Μ’ αυτό τον τρόπο, κατά πρόσωπο, γέρος πολύ, σαν θνητός,
εγώ, ο Ελικών, γνώστης των Μουσών, φωνάζω έναν χρησμό:
στους θνητούς που υπακούν στις διδαχές του Ησίοδου
θα υπάρχει ευνομία και γη καρπούς γεμάτη.
(c)                Ο Ησίοδος, γιος του Δίου, τις Μούσες και το θεϊκό Ελικώνα
με ωραιότατους ύμνους [                                                ]

SEG 44.1291, 47.1874 -ΒΕ1995.604 [3]
Κάποτε ο ξακουστός Ησίοδος, όταν τον Πέρση, τον αδερφό του,.
[                            ] την πατρική [                                                ]
Όμως έδωσε πάρα πολλές συμβουλές, καθώς ταίριαζε,
καθώς ταίριαζε,[4] και μάλιστα σ’ έναν νεότερο [                  ]

Inscriptiones Graecae X 2. 2. 1 (pars II, fasc. II, sectio I), 55
Ούτε ποτέ λιμός βρίσκει ανθρώπους που δικάζουν δίκαια,
ούτε συμφορά, αλλά μοιράζονται στις γιορτές τα έργα των φροντίδων τους.[5]
                        Στη θεά Δικαιοσύνη.

Παυσ. 9.27.5
Εδώ [6] στέκει ένα χάλκινο άγαλμα του Ησίοδου.

Παυσ. 9.30.3
Είναι καθισμένος [στον Ελικώνα] και ο Ησίοδος έχοντας κιθάρα πάνω στα γόνατά του, ένα όχι και τόσο κατάλληλο στολίδι για τον Ησίοδο. Γιατί είναι φανερό και από τα ίδια τα έπη του ότι τραγουδούσε κρατώντας ράβδο δάφνης. [7]

Παυσ. 5.26.2 [8]
Πλάι στο μεγάλο ναό, στην αριστερή πλευρά αφιέρωσε [ο Μίκυθος] κι άλλα αγάλματα, την Κόρη της Δήμητρας, την Αφροδίτη, το Γανυμήδη, την Άρτεμη, από τους ποιητές τον Όμηρο και τον Ησίοδο...

Τ111. Χριστόδωρος, Παλ. ανθ. 2.1.38-40 [9]
Ο Ασκραίος Ησίοδος έμοιαζε να μιλά με τις ορεινές
Μούσες και πίεζε το χαλκό με τη θεόπνευστη μανία του,
ποθώντας να ψάλει ένθεο άσμα.


[Σταύρος Γκιργκένης]



[1] Ορόσημο από τις Θεσπιές, τέλος του 3ου αιώνα π.Χ.  
[2] Στήλη με τρεις επιγραφές, Θεσπιές, 3ος αιωνας π.Χ.
[3] Επιγραφή σε εξάμετρο από την περιοχή Armawir της Αρμενίας, περίπου 200 π.Χ.
[4] Η επανάληψη της φράσης είναι πιθανότατα αποτέλεσμα λάθους.
[5] Έργα 230-231.
[6] Στην αγορά των Θεσπιών.
[7] Θεογονία 30-31.
[8] Ο Παυσανίας περιγράφει τα πολυάριθμα αφιερώματα του Μικύθου στην Ολυμπία.
[9] Το επίγραμμα βρισκόταν χαραγμένο στο Βυζάντιο, στο γυμνάσιο του Ζεύξιππου.

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Giovanni Battista Passeri, Picturae Etruscorum in vasculis, vol. 2, Roma 1770

Thesaurus gemmarum antiquarum astriferarum (Θησαύρισμα Αρχαίων Αστροφόρων Λίθων-200 εικόνες), Florentiae 1750

Giovanni Battista Passeri, Picturae Etruscorum in vasculis, vol. 1, Roma 1767

MUSEUM CORTONENSE, ROMA 1750

H ερωτική κατάρα από την Πέλλα: το πρώτο κείμενο της μακεδονικής διαλέκτου που ήρθε στο φως

To 1986 βρέθηκε στην Πέλλα ένα από τα σημαντικότερα από γλωσσική άποψη κείμενα της μακεδονικής γης.[1]Πρόκειται για ένα ταπεινό κείμενο, μια ερωτική κατάρα (κατάδεσμος), αλλά αποτελεί μια από τις σπουδαιότερες άμεσες μαρτυρίες για την ελληνική διάλεκτο που μιλούσε ο μακεδονικός λαός στην πρωτεύουσα του βασιλείου του. Χρονολογείται γύρω στα 375-350 π.Χ. και δείχνει πέραν πάσης αμφιβολίας ότι η γλώσσα των Μακεδόνων αποτελούσε μια ξεχωριστή παραλλαγή των λεγόμενων βορειοδυτικών ελληνικών διαλέκτων, που με τη σειρά τους συγγενεύουν στενά με την δωρική. Όπως σημειώνει ο Crespo 2012, 55: «Ο ερωτικός κατάδεσμος παρέχει έναν νέο τύπο βορειοδυτικής δωρικής και δεν έχει παράλληλο στις λογοτεχνικές διαλέκτους. Οι μέχρι τώρα γνωστοί κατάδεσμοι είναι όλοι γραμμένοι στην τοπική διάλεκτο της περιοχής όπου βρέθηκαν και δεν υπάρχει λόγος να υποτεθεί ότι η πινακίδα αυτή αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα. Εφόσον ο κατάδεσμος από την Πέλλα παρουσιάζει έναν συνδυασμό διαλεκτικών χαρακτηριστικών που διαφέρει α…

MUSEUM FLORENTINUM, 1734, 80 ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΓΛΥΠΤΩΝ

Giovanni Gaetano Bottari, Musei capitolini Tomus Primus, Roma 1741 (53 ΠΡΟΤΟΜΕΣ ΔΙΑΣΗΜΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ)

Giovanni Gaetano Bottari, Musei capitolini Tomus Secundus, Roma 1741 (50 ΠΡΟΤΟΜΕΣ ΡΩΜΑΙΩΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΩΝ)

Η "Ελένη" του Σεφέρη: η κατάρρευση των ορίων και των αντιθέσεων

Η σύντομη ανάλυση που ακολουθεί είναι αποτέλεσμα προσωπικής ανάγνωσης (ή μήπως παρανάγνωσης;) ενός ποιήματος του Σεφέρη που θαυμάζω απεριόριστα. Στην πραγματικότητα το θεωρώ το ωραιότερο μεμονωμένο ποίημα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, επομένως η ερμηνεία μου είναι aprioriβαθιά υποκειμενική. Δεν θα επιμείνω ιδιαίτερα στη σύνδεση του κειμένου με στοιχεία από την ζωή του ποιητή ή στη σύνδεση με στοιχεία από τα ιστορικά γεγονότα του 20ού αιώνα, όπως ο κυπριακός αγώνας. Αυτά υπάρχουν και έχουν κατά κόρον επισημανθεί. Θα δώσω έμφαση σε θέματα που με ενδιαφέρουν από μια προσωπική οπτική γωνία, κυρίως στην κατάρρευση διαφόρων αντιθέσεων και ορίων μέσα στο πλαίσιο του ποιήματος.   Ο Σεφέρης στην Ελένη του, ένα από τα δημοφιλέστερα ποιήματα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, αναμετράται με τον μύθο της Ωραίας Ελένης και του Τρωικού Πολέμου γενικότερα, δίνοντάς μας μια αριστουργηματική σύνθεση. Η συνομιλία με το μύθο δεν είναι επιφανειακή, δεν γίνεται για χάρη του μύθου. Το ποίημα δεν είνα…

Ετυμολογική διερεύνηση του ονόματος της θεάς Αρτέμιδος

Κατά τη διερεύνηση του χαρακτήρα μιας τόσο πολυσήμαντης και πολυεπίπεδης θεότητας, είναι ιδιαίτερα χρήσιμη αρχικά η εξέταση του ονόματός της, καθώς στο παρελθόν ήταν διαδεδομένη η αντίληψη ότι η φύση και ο χαρακτήρας ενός προσώπου, το ‘σημαινόμενο’, καθρεφτίζεται στο όνομά του, το ‘σημαίνον’. Επομένως οι διάφορες ετυμολογικές προσεγγίσεις του ονόματός της στην αρχαία, αλλά και στη σύγχρονη εποχή, δεν μπορεί παρά να είναι αποκαλυπτικές για τη φύση της θεάς, όπως αυτή έγινε αντιληπτή τόσο από τους αρχαίους, όσο και από τους σύγχρονους μελετητές. Στο όνομα λοιπόν Ἄρτεμις ή στη δωρική του μορφή Ἄρταμις εχει αναγνωριστεί η λέξη ἄρταμος δηλαδή ‘σφαγέας’, ετυμολογία που συνδέεται άμεσα με τη βίαιη φύση της θεάς και φυσικά τη στενή της σχέση με το θάνατο. Άλλοι πιστεύουν ότι προέρχεται από τη λέξη ἀρτεμής, η οποία σημαίνει ‘ήρεμος, ήσυχος, ακίνητος’, ως εξής: π τορτεμ ποιεν· λγεται γρ θες ναιρετικ τν γυναικν·… π τορτεμς παρωνμως ρτεμις, τουτστιν γις κανεπληπτος …