Αναρτήσεις

Προβολή αναρτήσεων από Νοέμβριος, 2013

Αττικό δείπνο: αθηναϊκή γαστρονομία και η παρωδία της

Εικόνα
Μάτρων ο ΠιτανεύςΟ Μάτρων, από την αιολική Πιτάνη της Μυσίας, έζησε κυρίως στην Αθήνα και υπήρξε σύγχρονος του Μ. Αλεξάνδρου και των διαδόχων του (τέλος 4ου αιώνα π.Χ.). Ήταν συγγραφέας επικών ποιημάτων που παρωδούσαν το ομηρικό ύφος, κυρίως σε θέματα γαστρονομίας. Το κυριότερο έργο του υπήρξε το Δείπνον αττικόν. Δεν πρόκειται όμως για απλή παρωδία, αλλά και για μια προσπάθεια δοκιμής του εξάμετρου στίχου του έπους σε νέα θέματα.
1.Αττικόν δείπνον(SupplementumHellenisticum 534)


Tα δείπνα ψάλλε μου, Μούσα, τα πάρα πολλά και πολύτροφα,[1]
που σε μας ο ρήτορας Ξενοκλής[2] στην Αθήνα παρέθεσε.            Γιατί πήγα κι εκεί και μεγάλη πείνα πίσω μου ερχότανε.    Είδα εκεί πολύ ωραία ψωμιά και μεγάλα, πιο λευκά κι απ' το χιόνι,     σαν να έτρωγες ψωμάκια από στάρι ανάλεστο,
    που κι ο Δρομέας[3] τ’ αγάπησε, την ώρα που ψήνονταν.            Ο Ξενοκλής ο ίδιος στους καλεσμένους γυρνούσε ανάμεσα,            πήγε και στάθηκε στο κατώφλι και κοντά του βρισκόταν ο Χαιρεφών ο παράσιτος,[4]με πε…

Βαβυλωνιακή προσευχή στην Ιστάρ (Αστάρτη)

Εικόνα
Η προσευχή αποτελείται από 14 στροφές των τεσσάρων στίχων, ενώ οι τρεις τελευταίοι στίχοι αποτελούν ένα είδος ρεφρέν σε μια ενδεχόμενη αντιφωνική απαγγελία. Οι δέκα πρώτες στροφές αφορούν την Ιστάρ,[1] οι τέσσερεις τελευταίες τον βασιλιά της Βαβυλώνας Αμμιτιντάνα (1683-1647 π.Χ. - δισέγγονος του περίφημου Χαμουραμπί), προς όφελος του οποίου ψέλνεται ο ύμνος.  

i1. Τραγουδήστε τη θεά, που εμπνέει δέος περισσότερο απ’ όλες τις θεές,2. αφήστε του λαού τη Δέσποινα, την πιο μεγάλη των ουράνιων θεών,[2] να επαινεθεί!3. Τραγουδήστε την Ιστάρ,  που εμπνέει δέος περισσότερο απ’ όλες τις θεές,4. αφήστε των γυναικών τη Δέσποινα, την πιο μεγάλη των ουράνιων θεών, να επαινεθεί!ii5. Προκαλεί έξαψη, ντυμένη με ερωτική γοητεία,6. στολισμένη με ερωτική σαγήνη, έλξη, θέλγητρο.7. Ιστάρ της έξαψης, ντυμένη με ερωτική γοητεία,8. στολισμένη με ερωτική γοητεία, έλξη, θέλγητρο.

Πότε δημιουργήθηκε η λέξη "δημοκρατία";

Εικόνα
Όπως έχει επισημανθεί πολλές φορές στην έρευνα, στις αισχύλειες Ικέτιδες (463 π.Χ.) έχουμε την αρχαιότερη εικόνα μιας δημοκρατίας σε δράση. Η εικόνα αυτή δεν μπορεί παρά να είναι επηρεασμένη από τη δημοκρατία της σύγχρονης Αθήνας, αφού ποιητής και κοινό δε θα μπορούσαν να κατασκευάσουν και να κατανοήσουν αντίστοιχα μια δημοκρατική κοινωνία της ηρωικής εποχής παρά μόνο με βάση τη δική τους καθημερινή εμπειρία. Έτσι το λεξιλόγιο της δημοκρατίας διαπερνά το έργο και χρησιμοποιείται και από (ή για) πρόσωπα που καταρχήν δε θα το περιμέναμε, όπως λ.χ. οι Δαναΐδες που καταφτάνουν από τη δεσποτική Αίγυπτο.Στις Ικέτιδες, όμως, δεν έχουμε απλά μια γενική εικόνα της δημοκρατίας σε δράση, αλλά και στοιχεία από την τεχνική ορολογία των δημοκρατικών διαδικασιών που ήταν σε χρήση την εποχή παράστασης του έργου. Μάλιστα, στις Ικέτιδες έχουμε την αρχαιότερη περίφραση που πλησιάζει πάρα πολύ στην ίδια τη λέξη δημοκρατία (604): δήμου κρατοῦσα χεὶρ. Η φράση δε σημαίνει «η πλειοψηφία των ψήφων του λαού», …

Eρμοχάρης και Κτήσυλλα

Εικόνα
[Αντωνίνος Λιβεράλης, Μεταμορφώσεις 1]


Η Κτήσυλλα ήταν Κεία [1] από οικογένεια της Ιουλίδος, [2] κόρη του Αλκιδάμαντα. Αυτήν, όταν την είδε ο Ερμοχάρης ο Αθηναίος να χορεύει στα Πύθια γύρω από το βωμό του Απόλλωνα, στην Καρθαία, [3] την ερωτεύτηκε, έγραψε κάτι πάνω σε ένα μήλο και το έριξε στο ιερό της Αρτέμιδος. [4] Η κοπέλα σήκωσε το μήλο και διάβασε τα γραμμένα. Ήταν ένας όρκος στο όνομα της Αρτέμιδος ότι θα παντρευτεί τον Ερμοχάρη τον Αθηναίο. Η Κτήσυλλα πέταξε μακριά το μήλο από ντροπή και το πήρε βαριά, όπως στην περίπτωση που ο Ακόντιος εξαπάτησε την Κυδίππη. Ο Ερμοχάρης, τώρα, ζήτησε το χέρι της και ο πατέρας της συμφώνησε και ορκίστηκε στο όνομα του Απόλλωνα, αγγίζοντας μια δάφνη. Όταν πέρασαν οι μέρες των Πυθίων, ο Αλκιδάμας ξέχασε τον όρκο που πήρε και ήταν έτοιμος να παντρέψει την κόρη του με κάποιον άλλο. Το κορίτσι, λοιπόν, έκανε θυσία στο ιερό της Αρτέμιδος, [5] ενώ ο Ερμοχάρης οργισμένος για την αποτυχία του στο γάμο εισέβαλε στο Αρτεμίσιο. [6] Η κοπέλα, μόλις τον είδε,