Αναρτήσεις

Προβολή αναρτήσεων από Οκτώβριος, 2013

Ο χρυσός σκύλος του Δία

Εικόνα
[Αντωνίνος Λιβεράλης, Μεταμορφώσεις 36]
Όταν η Ρέα, φοβούμενη τον Κρόνο, έκρυψε στη σπηλιά της Κρήτης τον Δία,[i] τότε τον ανέθρεψε μια κατσίκα,[ii] προσφέροντάς του το μαστάρι της. Την κατσίκα με εντολή της Ρέας την φύλαγε ένας χρυσός σκύλος.[iii] Όταν ο Δίας εξοστράκισε τους Τιτάνες και αφαίρεσε την εξουσία από τον Κρόνο, έκανε την κατσίκα αθάνατη. Μέχρι και σήμερα η εικόνα της βρίσκεται ανάμεσα στα άστρα.[iv] Τον χρυσό σκύλο, πάλι, τον έβαλε να φυλά το ιερό του στην Κρήτη.[v] Αυτόν τον σκύλο ο Πανδάρεος, γιος του Μέροπος,[vi] τον έκλεψε και τον πήγε στο βουνό Σίπυλο.[vii] Εκεί τον παρέδωσε στον Τάνταλο, γιο του Δία και της Πλουτούς,[viii] για να τον προσέχει.

Η οργή της Πασιφάης (από τους Κρήτες του Ευριπίδη)

Εικόνα
[Σε φύλλο από περγαμηνή (P. Berol. 13217) του 2ου-3ου αιώνα μ.Χ. Η υπόθεση του έργου φαίνεται να ήταν η εξής: Ο Μίνωας, προκειμένου να αποδείξει ότι είναι ο νόμιμος βασιλιάς της Κρήτης με την ευλογία των θεών, καυχιέται ότι οι θεοί θα εκπληρώσουν ό,τι τους ζητήσει. Ζητά, λοιπόν, από τον Ποσειδώνα να στείλει έναν ταύρο από τη θάλασσα, με την υπόσχεση να τον θυσιάσει κατόπιν στο θεό. Ο Ποσειδώνας πράγματι στέλνει τον ταύρο, αλλά ο Μίνωας, εντυπωσιασμένος από το ζώο, δεν το θυσιάζει. Τότε η Πασιφάη, σύζυγος του Μίνωα, κυριεύεται από θεόσταλτο ερωτικό πάθος για τον ταύρο που αναδύθηκε από τη θάλασσα. Η Πασιφάη (που έχει τη βοήθεια μιας τροφού) πείθει τον Δαίδαλο να της φτιάξει ένα ξύλινο κούφιο ομοίωμα αγελάδας με τη δορά του ζώου από πάνω, μέσα στο οποίο κρύβεται και εκπληρώνει το ερωτικό της πάθος. Από την ένωση γεννιέται ο Μινώταυρος. Όταν ο Μίνωας μαθαίνει τα συμβάντα, κλείνει τον Μινώταυρο στο λαβύρινθο και αποφασίζει να τιμωρήσει την Πασιφάη, την τροφό και τον Δαίδαλο. Ο τελευταίος,…

Αισχύλου Νιόβη: Ο θρήνος της Νιόβης

Εικόνα
Είναι γνωστός ο μύθος της Νιόβης, κόρης του Τάνταλου, η οποία καυχήθηκε ότι έχει περισσότερα και ωραιότερα παιδιά από τη Λητώ, τη μητέρα του Απόλλωνα και της Άρτεμης. Η Λητώ θυμωμένη ζητά εκδίκηση και ο Απόλλων εξοντώνει τα αρσενικά παιδιά της Νιόβης, η Άρτεμη τα κορίτσια της. Η Νιόβη από τον πόνο της μεταμορφώνεται σε βράχο, αλλά δεν ξέρουμε αν ο Αισχύλος ακολουθούσε αυτή την εκδοχή. Η ομώνυμη τραγωδία του Αισχύλου δυστυχώς έχει χαθεί. Το απόσπασμα που μεταφράζεται προέρχεται από πάπυρο του 2ου αιώνα μ.Χ. και ακολουθεί την έκδοση του Page, GreekLiteraryPapyri, vol. 1. Μιλά η Νιόβη δίπλα στον τάφο των παιδιών της μετά από μια περίοδο σιωπής [i]
Τώρα τίποτε άλλο, τον πατέρα μου μόνο θρηνώ, [ii]
τον γεννήτορα Τάνταλο που με πάντρεψε:
ο Φοίβος του 'ριξε τη ζωή σε ξέρα, ζωή δίχως λιμάνι.
Του κακού το φύσημα χτύπησε τον οίκο μας.
Με τα μάτια σας βλέπετε την κατάληξη του γάμου μου:
τρίτη μέρα τώρα στον τάφο καθισμένη
θρηνώ τα πεθαμένα μου παιδιά,
θρηνώ το όμορφο ανάστημά τους, το βασανισμένο.
Θν…

Παιδί που έχασε τον πετεινό του (τρυφερό ποιημάτιο από την ελληνορωμαϊκή εποχή)

Εικόνα
Το ποίημα βρέθηκε σε πάπυρο του πρώτου μισού του 1ου αιώνα μ.Χ. Από τα δύο αποσπάσματά του το πρώτο είναι εντελώς κατεστραμμένο και μόνο λίγα γράμματα έχουν απομείνει απ' αυτό. Το δεύτερο είναι καλά αναγνώσιμο από το στίχο 13 κ.εξ. Κάποιο παιδί θρηνεί τον πετεινό του, ο οποίος έφυγε για χάρη μιας κλώσας. Μόνη παρηγοριά για το παιδί και ανάμνηση απομένει το κλωσόπουλο του πετεινού:







Μια ερωτευμένη γυναίκα πολιορκεί τον αγαπημένο της (ένα γοητευτικό ερωτικό ποίημα από την αρχαιότητα)

Εικόνα
Από πάπυρο του 2ου αιώνα π.Χ. έγινε γνωστό ένα αξιόλογο μικρό ερωτικό απόσπασμα παρακλαυσίθυρου. Τα παρακλαυσίθυρα (ή θυροκοπικά ή κρουσίθυρα) ήταν τραγούδια που ο εραστής τραγουδούσε μόνος ή με τους φίλους του μπροστά στο σπίτι της ερωμένης του ζητώντας να γίνει δεκτός από αυτήν. Πολλές φορές οι εραστές χτυπούσαν βίαια τις πόρτες και τα παράθυρα της οικίας της αγαπημένης τους. Αν μάλιστα δε γίνονταν δεκτοί, ήταν ικανοί να εισβάλουν μέσα με τη βία. Άλλες φορές ήταν σε θέση να περάσουν όλη τη νύχτα στην αυλή της αγαπημένης τους (θυραυλεῖν), προκειμένου να τους συμπονέσει. Το συγκεκριμένο ποίημα προϋποθέτει μια ανατροπή της κατάστασης: εδώ είναι η ερωμένη που παραπονείται για την αδιαφορία του εραστή της. Μια κοπέλα θρηνεί σε ζωηρό ρυθμό έξω από την πόρτα του αγαπημένου της, επειδή την έδιωξε ύστερα από κάποια φιλονικία. Το τραγούδι πρέπει

Μη Ον

Εικόνα
Από την εποχή του Παρμενίδη και της Ελεατικής Σχολής η αρχαία ελληνική φιλοσοφία πάλεψε με την έννοια του Μη Όντος. Οι Ελεάτες το εξορκίζουν και αποδέχονται ότι το Ον είναι ενιαίο, πλήρες, αμετάβλητο, αιώνιο, ακίνητο, άπειρο και ο κόσμος των φαινομένων και των αισθήσεων απατηλός. Δεν υπάρχει χώρος «ύπαρξης» για το Μη Ον, αφού εννοιολογικά είναι το ίδιο η Μη Ύπαρξη. Για το Δημόκριτο και τους Ατομικούς Μη Ον είναι το Κενό, ο κενός χώρος. Αν και το αντίθετο του ατομικού Όντος, των ατόμων της ύλης, το Κενό είναι απαραίτητο για την κίνηση των ατόμων και για ανάπτυξη των σωμάτων στις τρεις διαστάσεις. Έτσι στο βάθος δεν είναι πραγματικό Μη Ον και του αποδίδεται ένα ελάχιστο δικαίωμα στην Ύπαρξη. Το Κενό είναι Ον διαφορετικού τύπου από την Ύλη.             Η επιστήμη της εποχής μας παλεύει ακόμη με την έννοια του κενού. Το κενό της κβαντικής θεωρίας δεν είναι ούτε καν ο άδειος χώρος του Δημόκριτου, αλλά βρίθει από φανταστικά σωματίδια και την ενέργεια του κενού, είναι το μέρος όπου κατοικούν…

Απαγγελία με αρχαία ελληνική προφορά αποσπάσματος από το Περί αρετών και κακιών του Αριστοτέλη

Ατάκτως ερριμένα παραδείγματα για το πώς αναπλάθουμε την αρχαία ελληνική προφορά

Εικόνα
Όσα εκτίθενται παρακάτω δεν φιλοδοξούν να αποτελέσουν μια συστηματική απάντηση στο ζήτημα, αλλά μια διαφώτιση μέσω χαρακτηριστικών παραδειγμάτων για το πώς και με ποιες μεθόδους οι γλωσσολόγοι αναπλάθουν την αρχαία ελληνική προφορά :
Ήδη από τη χαρακτηριστική φράση του κωμικού Κρατίνου ότι τα πρόβατα έκαναν βη-βη καταλαβαίνουμε ότι και το β και το η δεν μπορεί να είχαν τη σημερινή προφορά, αλλά ότι το β=μπκαι το η=εε (ήταν το μακρό αντίστοιχο του βραχέος ε). Λέξεις της Ελληνικής με β που πέρασαν στα Λατινικά μεταγράφονται με b, μολονότι η Λατινική διέθετε το γράμμα Vπου θα μπορούσε να το χρησιμοποιήσει, αν ο φθόγγος προφερόταν τριβόμενος όπως σήμερα. Π.χ. ελλ. βαλανεῖον > λατ. balneum (όχι valneum) > ιταλ. bagno > νεολλ. αντιδάνειο μπάνιο. Ότι το η ήταν μακρά εκδοχή του ε φαίνεται από την ποντιακή του προφορά ακόμη και σήμερα: νύφε = νύφη. Πβ. κερί < κηρίον (και όχι κηρί).
Η δασεία προφερόταν h. Έτσι στα Λατινικά η λέξη ἱστορία πέρασε ως historia. Πβ. αγγλικό history. [Ένα …

Εκπληκτική απαγγελία του όρκου του Ιπποκράτη, όπως ακουγόταν με την αρχαία ελληνική προφορά

Για το πώς και με ποιες μεθόδους αναπλάθουμε την αρχαία προφορά βλ. http://heterophoton.blogspot.gr/2013/10/blog-post_5.html

Για τον αρχαίο ελληνικό μουσικό τόνο βλ. http://heterophoton.blogspot.gr/2013/07/o_27.html

Για μια ανάλογη απαγγελία αποσπάσματος από το Περί αρετών και κακιών του Αριστοτέλη βλ.
http://heterophoton.blogspot.gr/2013/10/blog-post_6.html